Санаи 15 апрели соли 2016 Парлумони кишварамон 16 ноябрро Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, вале бе истироҳат эълон кардааст.

Ҷашн гирифтани чунин як рӯз маънои ба низом даровардани фарҳанги сиёсии мардум, сарҷамъ кардани онҳо дар атрофи як Пешвои миллатро дорад. Бинобарон ин рӯзро бояд ҳамасола барои ба мардум расонидани маълумот оид ба низоми сиёси кишвар истифода барем, ба хусус ба ҷавонон фаҳмонидани маъно, мафҳум ва вазифаҳои мансаби Президент, низоми Президентии давлатдорӣ аз фоида холӣ нест. Зеро маҳз тарбияи сиёсии мардум метавонад дар интихоби дурусти роҳи рушд ба халқ ёрӣ расонад.

Сабаби ба ин рӯз рост омадани чунин ҷашни муборак дар он аст, ки маҳз дар ҳамин рӯзи таърихӣ, яъне 16-уми ноябри соли 1994 Пешвои маҳбуби миллати мо, Президенти муаззами мо Эмомалӣ Раҳмон бори нахуст ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди халқу ватан савганд ёд карданд. Дар ҳамин сол дар аввалин Конститутсия Тоҷикистони соҳибистиқлол, ки аз тарафи мардум қабул карда шуд, шакли идораи Тоҷикистон ба шакли ҷумҳурии президентӣ табдил дода шуд. Дар он марҳилаи ҳассоси таърихӣ, ки ватани мо пеш аз ҳама  ба сулҳу субот ва ваҳдату сарҷамъи ниёз дошт, низоми идоракунии президентӣ маҳз бо мақсади фаврии қарорҳои идорӣ, ташкили механизми иҷрои қонунҳо , таҳкими қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ ҷорӣ  карда шуд. Мувофиқи муқаррароти Конститутсияи Ҷумҳури Тоҷикистон, Президенти Ҷумҳури Тоҷикистон сарвари давлат ва раиси ҳокимияти иҷроия ҳисобида шуда, ҳамаи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, кафили истиқлолияти миллӣ, ягонагӣ ва тамомияти арзӣ мебошад. Бинобар ин, бузургдошти “Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон” ба маънои дарки амалиёти калидии ин ниҳоди давлатӣ дар ҳифзу тараққии давлатдории миллии мо ва ҳамчунин қадрдонию сипос ба тамоми он арзишҳои баланди давлатӣ миллӣ ва шаҳрвандие мебошад, ки Президенти Ҷумҳури Тоҷикистон ҳамчун кафили Конститутсионии онҳо фаъолият мекунад. Ин аст, ки “Рӯзи Президенти Ҷумҳури Тоҷикистон” ҷашни ҳар як шаҳрванди худшиносу ватандӯст ва ҷашни ҳар як сокини озоду осудаи Тоҷикистони азиз аст.

Асосгузори сулҳ ва ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон аз ҷумлаи роҳбаронест, ки шахсияти сиёсии қадам ба қадам, дар пеши назари мардум ҳамнафас бо ғаму шодии миллат ташаккул ёфта, ҷойгоҳи мардуми худро ба таври тибиӣ дарёфта аст. Ҳамон гуна ки фарзанд дар назди аҳли хонадон аз як навҷавони навқад ба як марди бузург табдил ёфтааст, дуруст мешиносанд ва бо тамоми сифоту сиришти ӯ ошноӣ доранд, Эмомалӣ Раҳмон низ дар оғӯши ватану миллат дар сояи дуову дастгирии мардум сабзида, мавриди эътирофу эътибори мардуми худ қарор гирифтааст. Ин аст, ки чеҳраи ӯ чеҳраи табиӣ, шахсияти ӯ шахсияти воқеӣ ва хидмати ӯ хидматҳои бунёдӣ мебошад.

 

Пешвои миллати мо, эй абрманди замон,

Дар сиёсат, сулҳу ваҳдат шӯҳратгашта дар ҷаҳон,

Кори ту, пайкори ту, эй Қаҳрамонони тоҷикон

Дар китоби миллати мо сабт гашта ҷавонон!

 

Имрӯз дар Ҷумҳурии Точикистон теъдоди мактабҳо, литсейҳо, гимназияҳои хусусӣ зиёд гардида истодаанд. Даҳҳо мактабҳои Олӣ, институтҳои тадқиқотӣ, кӯдакистонҳо пайдо шудаанд. Ҳамаи ин ба рушди илму маориф сабаб гашта, аз боло рафтани қадру манзалати омӯзгор ва дониш дар мамлакат бозгӯӣ мекунад. Ин марди нотакрор дар вазъияте сарвари давлати тоҷикон интихоб шуд, ки кишвар дар оташи ҷанг месӯхт ва дар гирдоби нобудӣ фурӯ мерафт. Дар он лаҳзаи ҳассоси таърихӣ давлати тоҷикон аз вартаи нобудӣ наҷот ёфт. Ва шояд фақат ҳалли ҳамин масъала барои ҷеҳраи мондагори таърихи халқи мо ва пешвои милли мардуми мо донистани Эмомалӣ Раҳмон кофӣ бошад.

 

Мирхолиқова Д.С.

ДПДТТХ

 

      Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки аксари аҳолиаш мусулмон ҳаст, роҳи бунёди давлати дунявиро пеша кардааст. Дар баробари ин арзишҳои исломӣ дар рушди маънавиёти кишвар, пешрафти иҷтимоию иқтисодӣ мақоми шоистаро ишғол менамояд.

Бархе аз ҳизбу равияҳои тундрав, ки дар баъзе аз кишварҳои исломӣ ва берун аз он ташкил шудаанд, даъвати эшон дар бораи ташкили давлати исломӣ ё барпо намудани хилофат, тундравиҳои ин аҳзоб дар масъалаи муносибат бо динҳои дигар ва намояндагони он, таҳаммулнопазирӣ дар муносибат бо дастовардҳои демократӣ, фарҳангӣ ва илмии тамаддуни ҷаҳонӣ, мавқеи падидаҳои илмӣ дар муносибат бо таълимоти динӣ, бархурди фарҳанги миллӣ бо фарҳанги исломӣ, масъалаи Арабу Аҷам ва даҳҳо масоили дигар мавҷуданд, ки мо бояд ба онҳо ҷавоб бигўем ва роҳҳои дурусти ҳалли онҳоро нишон диҳем. Чун давлати мо давлати ҳуқуқбунёд, демократӣ ва дунявӣ аст, ин масоил ва баҳсҳои мо дар атрофи онҳо дар рўҳу фазои демократӣ, бо риояи одобу фарҳанги волои тоҷиконаи мо ва эҳтироми афкори тарафайн бояд сурат бигирад.

Дар оғоз мехостам, доир ба вазъи кунунии ҷаҳони муосир ва паҳншавии босуръати зуҳуроти басо мураккаб ва барои ҷомеаи башарӣ даҳшатовари ифротгароии динию мазҳабӣ, экстремизм ва терроризми сиёсию миллатгароёна ва таърихи пайдоиши онҳо чанд сухан гўям.

 Ҳарчанд ин падидаи номатлуб аз даврони куҳан ва аҳди қадим вуҷуд дошту дар шаклу тарзҳои гуногун зуҳур мекард, аммо таърихнигорону сиёсатшиносони муосир ҳатто санаю санадҳои аниқу амиқи пайдоиш ва ташаккулу паҳншавии ифротгароӣ, экстремизм ва терроризмро дар замони муосир бозгў кардаанд.

Ифротгароӣ ё худ экстремизм дар марҳилаи нави пайдоиш ва инкишофи сохти капиталистии ҷамъият аввалин маротиба солҳои 1798-1820 бо мақсади сарнагун намудани сохти давлатдорӣ дар Фаронса, Ирландия, Македония, Сербия, Италия, Испания ва як қатор давлатҳои дигар ба вуҷуд омадааст. Раванди дуюми хурўҷи терроризм ба охирҳои асри ХIХ рост меояд. (Барои исбот ва таҳлилу таҳқиқи ин гуфтаҳо далелу мисолҳои зиёде овардан мумкин аст, аммо мо худдорӣ мекунем, зеро ҳадафи мо бозгўи таърихи гузаштаи ин раванди номатлуб нест).

Марҳилаи нави терроризм аз солҳои 1960-1970 сар шуда, дар қарни ХХ, ки дар таърихи ҷаҳон чун асри тараққиёти басо босуръати тамоми соҳаҳои хоҷагии халқу техникаю технология ва тафаккуру шинохти ҷаҳон маҳсуб мешавад, «терроризми сиёсӣ» ном гирифтааст. Ин террор асосан баъд аз ҷанги дуюми ҷаҳон дар давлатҳое, ки иқтисодиёташон босуръат тараққӣ мекард ва сохторҳои иҷтимоии давлатдорӣ аз раванди иқтисодӣ қафо мемонданд, чун Итолиё, Олмон ва Япония пайдо шудааст. Дар ин давлатҳо ташкилотҳои террористии «Красные бригады», «Фраксия Красной Армии», «Японская Красная Армия» ва дигар ташкилотҳои террористӣ ва экстремистӣ вазъияти сиёсии мамлакатҳои худро ноором месохтанд. Амалҳои террористии ин ташкилотҳо аз намуди террори инқилоби Фаронса сарчашма гирифта, ҳамчун воситаи муборизаи ғоявию сиёсӣ истифода мешуданд. Мақсади асосии онҳо ба ваҳму воҳима овардани аҳолӣ буд.

Зуҳури ифротгароӣ ва терроризм дар Тоҷикистон аз аввали солҳои 90-уми асри гузашта сарчашма мегирад. Баъди пош хўрдани Иттиҳоди Шўравӣ яку якбора низоми маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон қудрати худро аз даст дод. Фалаҷ гардидани ҳокимияти давлатӣ, бўҳрони иқтисодӣ, бекорӣ, паст шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ аз назорат дур мондани таъмини амнияти давлатию ҷамъиятиро ба вуҷуд овард. Вазъияти баамаломада, ки идорааш аз ҷониби фишангҳои ҳокимияти иҷроия ва давлатӣ ғайриимкон гардид, ба он боис шуд, ки зуҳуроти таҳдид ва зўроварӣ дар ҷамъият ба худ роҳ кушояд.

Аз ин ҳолат намояндагони ташкилотҳои террористию экстремистӣ истифода намуда, ба ғасби ҳокимияти давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон шурўъ намуданд. Онҳо, пеш аз ҳама, ба торҳои эҳсоси мазҳабию динӣ нохун зада, аҳолиро ба масҷидҳо ва тавассути онҳо ба фикри амалӣ намудани мақсаду мароми худ ҷалб намуданд. Албатта дар шароити номуайянӣ мардумро ба як самти барои худ дилхоҳ равона намудан душвор буд ва барои ин маблағҳои калонро масраф кардан лозим меомад. Аз ин лиҳоз, муассисони чанде аз ҳизбу ҳаракатҳои навтаъсиси ҳамонвақта бо баҳонаи ҳифз кардани дин ва аҳли тақво ба баъзе аз ташкилоту созмонҳои ба ном хайриявии мамолики дигар, аз ҷумла давлатҳои исломӣ муроҷиат намуданд.

Дар чунин вазъият давлатҳои исломӣ ин равандро истифода бурда, бо тезӣ ва мақсаднок онҳоро маблағгузорӣ карданд. Аз тарафи дигар, вуҷуд надоштани назорати қатъӣ, бемасъулиятӣ дар қисмҳои ҳарбие, ки аз собиқ Иттиҳоди Шўравӣ дар қаламрави Тоҷикистон боқӣ монда буданд, ба он оварда расонид, ки онҳо ба фурўхтани яроқу аслиҳа ба гурўҳҳои гуногун ва созгор кардани муҳимоти ҷангӣ оғоз намуданд. Бар замми ин, сарҳади давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Исломии Афғонистон бе назорати қатъӣ монд, ки дар ҳудуди он гурўҳҳои зиёди террористӣ арзи вуҷуд мекарданд.

Ҳамаи инҳо ба он оварда расониданд, ки дар ҷумҳурӣ яку якбора гурўҳҳои террористӣ ва экстремистии яроқнок пайдо шуда, бо мақсади ғасб намудани ҳокимияти давлатӣ ва дигар кардани сохти давлатдорӣ фаъолияти худро оғоз намоянд. Сипас дар мамлакат чӣ гуна вазъият ба амал омад, рафти воқеаву ҳодисаҳои ҷанги бародаркуши дохилӣ чӣ тавр сурат пазируфт, ҳамчунин халқи табиатан хирадпеша ва сулҳпарвари тоҷик чӣ гуна пеши оташи хонумонсўзи ҷангро гирифт, барои аксари мардуми мо маълум аст.

Дар ин масъала мақоми Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмонро махсус қайд кардан месазад. Аммо гурўҳҳои манфиатхоҳи экстремистӣ ба мақсадҳои ниҳоии худ нарасида, ба Ҷумҳурии Исломии Афғонистон фирор карданд ва бо кўмаку дастгирии намояндагони ташкилотҳои террористии байналхалқӣ дар нимаи аввали солҳои 90-уми асри гузашта силсилаи амалҳои террористиро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ гардонданд.

Бо мақсади решакан намудани терроризм соли 1999 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонун «Дар бораи мубориза бар зидди терроризм» қабул карда шуд. Ин қонун, терроризм - яъне зўроварӣ ё таҳдиди истифодаи он нисбат ба шахсони воқеъӣ, маҷбур кардан ё таҳдиди истифодаи он нисбат ба шахсони ҳуқуқӣ, ҳамчунин нобуд сохтан ё таҳдиди нобуд сохтани амвол ё ин ки дигар объектҳои моддии шахсони воқеъӣ ва ҳуқуқиро маҳкум месозад.

Солҳои охир фаъолияти террористӣ ва экстремистии созмонҳои «Ал-қоида», «Ҳаракати толибон», «Бародарони мусулмон», «Ҳаракати исломии Туркистони Шарқӣ» ва ғайра дар ҳудуди Иттиҳоди давлатҳои мустақил, Осиёи Марказӣ ва инчунин Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсири манфии худро ба вазъияти ҷамъиятию сиёсии ин давлатҳо мерасонанд.

Бо қарори Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ин ташкилотҳо террористӣ ва ё экстремистӣ эътироф шуда, фаъолияти онҳо дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ карда шудааст. Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки терроризм бевосита ба амнияти Тоҷикистон ва дар маҷмўъ Осиёи Марказӣ таҳдид мекунад. Ҳодисаҳои солҳои охир дар кишвар рўйдода, аз ҷумла фирор кардани 25 нафар ҷинояткорон аз маҳбасхонаи муваққатии КДАМ Ҷумҳурии Тоҷикистон, амалиётҳои ҷангии рухдода байни қувваҳои ҳукуматӣ ва гурўҳҳои террористӣ-экстремистӣ дар минтақаи Рашт, ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, дар ноҳияҳои Балҷувон ва Темурмалик, инчунин таркиши рўзи 3-юми сентябри соли 2010 дар бинои шўъбаи Раёсати мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккили ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд ва ҳодисаи дар ҷамоати Чоркўҳи ноҳияи Исфараи ин вилоят ба амал омада, аз гуфтаҳои боло гувоҳӣ медиҳанд.

Ҳодисаҳои номбурда бевосита ба терроризм ва экстремизми динӣ марбут ҳастанд ва маҳсули ин зуҳуроти номатлуб ҳисоб меёбанд. Хатарнокии ин омил дар он аст, ки зиёда аз 90 фоизи аҳолии Тоҷикистон ба дини мубини ислом эътиқод доранд, онро парастиш мекунанд ва фарҳанги зиёда аз ҳазору чорcадсолаи исломӣ ба қисми ҷудонашавандаи тамаддуни мардуми тоҷик табдил ёфтааст. Қувваҳои ба Тоҷикистон душман ин омилро хуб дарк карда, барои ноил шудан ба ҳадафҳои ғаразноки худ истифода бурда истодаанд.

Чунонки дар ибтидо зикр карда шуд, аз ҷониби роҳбарияти мамлакат ба масъалаи мазкур диққати басо ҷиддӣ дода мешавад. Ҳанўз ибтидои сол дар яке аз баромадҳои худ Сардори давлат таъкид намуд, ки дуруст иҷро нагардидани нуктаҳои асосии Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд” яке аз сарчашмаҳои ғофил мондани наврасону ҷавонон аз ҳодисаву воқеаҳои таъсиркунанда ба оромии кишвар мебошад. Инчунин, дар натиҷаи дуруст ба роҳ монда нашудани масъалаҳои раванди муҳоҷирати меҳнатӣ ба хориҷи кишвар дар баъзе ҳолатҳо шаҳрвандони кишвар фирефтаи гурўҳҳои муташаккили ҷиноятии фаромарзӣ, эмиссарҳои ташкилоту ҳаракатҳои террористиву экстремистӣ ва корфармоёни қаллоб гардида, ба содир намудани амалҳои террористиву экстремистӣ, қочоқ ва гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ҷалб карда мешаванд.

Ба ҳамагон маълум аст, ки дар давраи ҳозираи инкишофи равандҳои гуногуни иҷтимоии ҳаёти инсоният баробари тараққиёти илму техникаю афзудани шумораи бекорон ва вусъати ҷаҳонишавӣ ба давлатҳои олами муосир яке аз хатарҳои ҷиддии таҳдидкунанда ин зуҳуроти экстремизм ва терроризми байналмилалӣ ба ҳисоб меравад. Ин вабои аср бошад, ба Ҷумҳурии Тоҷикистон низ бетаъсир намемонад ва кишвари офтобии мо аз он дар канор намондааст.

Айни замон яке аз масъалаҳои муҳиму мубрам ва мушкилоти асосие, ки боиси нигаронии ҷомеа ва ҳамагон, аз ҷумла роҳбарияти тамоми зинаҳо гардидааст, ин пешгирӣ аз фаъолияти тахрибкоронаи ҳизбу ҳаракатҳои динӣ-экстремистӣ ва созмону ташкилотҳои террористӣ, аз қабили “Ҳизби исломии Туркистон” (собиқ «Ҳаракати Исломии Ўзбекистон»), “Ҳизб-ут-Таҳрир”, ҷамоатҳои “Ансоруллоҳ”, “Содиқлар”, “Таблиғ”, созмонҳои “Ҷиҳоди исломӣ», «Ҷундуллоҳ», ҷараёни динии “Салафия” мебошад. Бояд бо таассуф зикр кард, ки фаъолияти ташвиқотию тарғиботии пайравони ин ташкилотҳо ва созмонҳои амалашон манъгардида дар вилояти Суғд низ ба назар мерасад.

Бояд таъкид намуд, ки яке аз сабабҳои асосии паҳншавии ғояҳои ифротии созмону ҳаракатҳои динӣ-экстремистӣ пеш аз ҳама ташкили мактабу гурўҳҳои ғайрирасмии динӣ аз тарафи рўҳониёни алоҳида мебошад, ки омўзиши ғайриқонунии рукнҳои исломро барои наврасон ва ҷавонон ба роҳ мондаанд. Ғайр аз ин гаравиш ба сафи ташкилоту созмонҳои байналмилалии экстремистӣ-террористӣ дар шаҳру вилоятҳои Федератсияи Русия (шаҳрҳои Москва, Челябинск, Уфа, Краснодар, Екатеринбург) аз ҳисоби шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар муҳоҷирати меҳнатӣ қарор доранд, ташвишовар мебошад. Зеро аз муҳити ватани хеш канда шуда, ҷавонони ҳанўз тафаккуру андешаи миллиашон ташаккул наёфта, роҳгум мезананд...

Нисбат ба сокинони вилояти Суғд, ки дар кишварҳои араб ва дигар давлатҳои исломӣ таълимоти динӣ мегиранд, ҳаминро бояд иброз намуд, ки аксари онҳо баъди баргаштан ба Ватан, ба паҳн намудани ғояҳои ғайрианъанавии исломӣ ва ғайримазҳабӣ, аз ҷумла ҷараёнҳои “Ваҳҳобия”, “Салафия” ва ғайраҳо оғоз намуда, тадриҷан сафи худро аз ҳисоби ҷавонони гумроҳ ва бекор зиёд намуда истодаанд. Баробари ин маълум мегардад, ки мувофиқи таҳлилҳои мавҷуда як қатор сабаб ва омилҳо, ба монанди, таъсири манфии сабтҳои электрониву видеоӣ, китобу маҷаллаҳо ва дигар маводи чопии дорои хусусияти зўроваридошта, ба кор ва таҳсил фаро гирифта нашудани ноболиғону ҷавонони синнашон аз 16 то 18 сола ва дар маҷмўъ иҷро нагардидани ўҳдадориҳо аз ҷониби падару модарон ё шахсони онҳоро ивазкунанда ба афзоиши ҳуқуқвайронкунӣ дар байни ноболиғон, гаравидани онҳо ба ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои экстремистӣ замина гузоштаанд.

Хуллоса, гуфтаҳои боло аз он шаҳодат медиҳад, ки дар замони муосир экстремизм ва терроризм хусусияти байналмилалӣ дошта, барои ин гуна зуҳурот сарҳади байнидавлатӣ, миллат ва дин, муқаддасоти дигар низ вуҷуд надорад. Аз ин лиҳоз, барои баланд бардоштани самаранокии мубориза бо терроризм ва дигар зуҳуроти экстремистӣ ҳамкорӣ ва мусоидати ҳар як фарди ҷамъият барои пешгирӣ ва мубориза алайҳи ҷиноятҳои трансмиллӣ лозим аст. Гарчанде ки мубориза бо терроризм ва экстремизм вазифаи асосии мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва сохторҳои қудратӣ мебошад, ҳамзамон дар ин ҷода дастгирии ҳаматарафаи шаҳрвандон низ зарур аст. Барои он ки гаравиш аз тарафи ҷавонон ба ин гуна равияҳои ифротгароӣ аз байн бардошта шавад, бояд масъалаҳои таълим ва хусусан тарбия дар муассисаҳои миёнаи таҳсилоти умумӣ, муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ беҳтару хубтар ба роҳ монда шавад.

Омўзгоронро лозим аст, ки дар дарсҳои тарбиявӣ бобати масъалаҳои мазкур бештар диққат диҳанд. Ҳисси нафрат ва бадбиниро нисбати терроризм, экстремизм ва ҳизбу ҳаракатҳои тундрав ва равияҳои номатлуби мавзўънок бедор намоянд. Ташкил намудани конференсияҳои тематикӣ бо кормандони ҳифзи ҳуқуқ дар доираи шомилшавии ҷавонон ва наврасон ба ҳаракатҳои қайдгардида, дар муассисаҳои таълимӣ зиёд карда шавад.

Зеро, ки мубориза алайҳи терроризм ва экстремизм натанҳо вазифаи равшанфикрон, балки вазифаи ҳар фарди ватандўсту гуманист, ҳар шахси комилҳуқуқи ҷомеа аст.

Инчунин, дар муассисаҳои таълимӣ бояд кори созмонҳои талабагӣ ва созмони ҷавонон ҷоннок ба роҳ монда шавад, чунки гаравиш ба сафи ташкилоту созмонҳои байналмилалии экстремистӣ-террористиро имрўз ҷавонон ташкил медиҳанд.

Дар ин ҷода дастгирии ҳаматарафаи шаҳрвандон низ мавқеи махсус дорад, зеро амният ва оромии кишвар ба ҳамдастии давлату ҷомеа сахт марбут аст.

 

Шуҳратзода Г.

ДПДТТХ

 

 

 

 

Раванди ҷаҳонишавӣ суръати бесобиқаро ба худ касб менамояд. Дар ин раванд баробари паёмадҳои мусбат омилҳои манфӣ низ ҳамчун ҷанбаи хатарзо метавонад ба ҷомеа мушкилотро ба миён оварад. Бархурди тамаддунҳо боис мегардад, ки маҳз бегонапарастӣ зуран ба урфу одат ва расму оини миллате таҳмил шуда, ба пайдоиши низоъ замина мегардад. Дар ин раванд таъзиқи абарқудратҳо миёни якдигар ва таъсири он ба авзои манотиқ хело ҳассос ба назар мерасад. Реша давонидани терроризм ва экстремизм яке аз ин падидаҳои номатлуби ҷомеаи ҷаҳонӣ дар замони муосир маҳсуб меёбад.

Дар такя ба вазъи кунунӣ Асосгузори сулху вахдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷуҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми навбатии худ ба Маҷлиси Олӣ (26.06.2019) аз ҷумла чунин иброз дошта буданд: «Ногуфта намонад, ки раванди хатарзои экстремизм ва терроризм  таи солҳои охир рӯ ба афзоиш ниҳодааст». Ин натанҳо боиси нигаронии ҷомеаи ҷахонӣ, балки боиси ба миён омадани зуҳуроти нохуш, амсоли таҳдид ва зӯроварӣ, бенизом гардонидани сохтори ҳокимият, табдили сохтори конститутсионӣ, ангезонидани низои миллӣ, ғасби ҳокимият ва бетартибиҳо гардида истодааст.

Аз натииҷахои омории имрӯза бармеояд, ки алҳол дар ҷаҳон садҳо созмонҳои террористӣ бо ниқобҳои «ватндорию ватанхоҳӣ, миссияҳои хайрхоҳ» ва «созмонҳои созанда» бо ҳар роҳу васила амал намуда, боиси ташвиши аҳли башар гардидаанд. Мутаасифона чунин созмонҳои сиёҳкор бо якдигар робита ва алоқамандӣ пайдо намуда дастаҷамъона  нақшаҳои палиди худро пиёда намуда истоданд.

Экстремизми динӣ низ падидаи хатарзо маҳсуб ёфта, иддае аз ноҷавонмардон  дини мубини Исломро сипари худ намуда, имрӯз ба амалҳои нангин даст мезананд, ки боиси қатли одамони бегуноҳ, расонидани ҳисороти моддӣ ба биною иншоотҳо, ёдгориҳои беназири фарханги ҷахонӣ ва манзили шаҳрвандон мегардад, ки замина барои таназзули меъморӣ ва шаҳрсозии аксари кишварҳои ҷангзада гардида истодааст. Давлатҳои ошӯбзадаи Шарқи Наздик имрӯз ба ҷавлонгоҳи муосири экстремизми динӣ табдил ёфтааст. Гурӯҳҳои ифротӣ зери ниқоби «Таъсиси хилофат» ба кирдорҳои нангини ғайриинсонӣ даст зада, мутаассифона баробари ин ҳама аз ҷониби абарқудратҳо баҳри пиёдасозии манфиатҳои хеш ҳамаҷониба дастгирӣ меёбанд. Чунин амалкарди ифротиён боис гардид, ки ҳазорон нафар тарки иҷбории марзу буми худ намоянд.

Мутаасифона теъдоди муайяне аз ҷавонони мо низ ба ҷои созандагии Ватан  фирефтаи ваъдаҳои пучи чунин гурӯҳҳои ифротӣ  гардида,  бо ҳар роҳу васила ба сафҳои ДОИШ пайвастаанд.  Онҳо дар ғарибӣ баҳри ҳимояи манфиати дунёхоҳон ҳатто ҷони худро аз даст дода, аксарашон бармаҳал оламро падруд гуфтаанд.

Сатҳи нокифояи ҷаҳонбинӣ, бесаводӣ, бемаърифатӣ, тарбияи нодурусти оилавӣ боиси ба роҳи хато рафтани чунин ҷавонон гардидааст.

Мушоҳидахо нишон медиҳанд, ки ифротиён ҳангоми ба нокомӣ ва шикаст дучор омадан  дар ягон кишвар  пас аз фосилае, дар дигар манотиқ аз худ бо шеваи навин дарак медиҳанд. Аз ин лихоз ҳар як ҷавони бонангу ори кишварро мебояд, ки дар хифзи марзу буми Ватанамон мунтазам ҳушёру зирак бошанд.

Зимни ироаи Паёми худ ба Маҷлиси Олӣ Президенти Ҷуҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар санаи  26.06.2019 чунин иброз доштанд: «Мо даҳшати ҷанги шаҳрвандии солҳои 90-уми қарни гузаштаро, ки аз ҷониби бадхоҳони миллат таҳмил шуда, буд  фаромӯш намекунем ва бо итминони комил иброз медорам, ки мардуми мо дигар фирефтаи он душманони ноком, ки ханӯз дар каминанд, гирифтор нахоҳанд шуд».

Воқеан дасисаи бадхоҳон буд, ки миллати мо ба гирдоби ҷанги бародаркуш кашида шуд. Дар такя ба ин сабақи талхи таърихӣ итминони комил дорам, ки миллати созандаи мо дигарбора ҳаргиз фирефтаи доми тазвири бадхоҳон нагашта, баҳри ободонию шукуфоии марзу буми хеш дар ҳамаи соҳаҳо зафармандона заҳмат кашида, ҷашни 30–солагии Истиқлолияти Давлатии Ҷумхурии Тоҷикистонро бо дастовардовардҳои арзанда пешвоз хоҳем гирифт.

 

Зокиров Р.Ш. 

ДПДТТХ

 

Вақте намоиши телевизионӣ, расонаҳои хабариро аз назар мегузаронам ва ё мутолиа менамоям, дарк менамоям, ки аксарият рафтори ношоистаи террористону экстремистони ҷаҳониро эҳсос намуданд ва кунун барои ба интиҳо расонидани фаъолияти он ташкилотҳо  тамоми мардуми худогоҳи олам камар бастаанд.

Он ашхоси зери ин ташкилотҳо фаъолиятбаранда мафҳуми сулҳу осоиштагӣ, Ватан, марз, сулҳ ва амсоли инҳоро намефаҳманд  ва ҳеҷ гоҳ нахоҳанд фаҳмид, зеро шуури онҳо бо бераҳмиву бешафқатӣ нисбати инсонияти рӯи замин муҷаҳҳаз гардидааст.

    Халқи тоҷик имтиҳони сангинеро дар ду даҳсолаи охир аз сар гузаронд, вале гоҳ-гоҳе падидаҳои номатлуби ҷомеа  боз кӯшиши барпо намудани ҳаёти сангинро дар кишвари мо доранд.

      Ҳоло мақсаду мароми ҳар як оилаи тоҷик ҳифзи сулҳу ваҳдати миллӣ буда, барои насли ояндаи худ онро қавитар намудани давлати соҳибистиқлол мебошад.

      Дар солҳои аввали соҳибистиқлолӣ андешаи хирадмандонаи роҳбарияти давлат танҳо аз вартаи ҳалокати фоҷиаҳои душманони хориҷиву дохилии кишвар озод намудани мамлакат буд. Ҳоло бошад, гуруҳи бадбинони ҷомеа - террористон аз оромии кишвар ҷомаи сиёҳ ба бар намуда, ният доранд нобасомониҳоро дар кишвар дубора эҳё намоянд.

      Ҳадафи минбаъдаи эшон Тоҷикистонро ба майдони ҳарбу зарб табдил дода, худ тамошобин ва таъминкунандаи яроқу аслиҳаи қатли мардуми осоиштаи он гардидан асту бас. Онҳо ҳасудхӯрони  миллати тоҷик буда, гул - гулшукуфии Тоҷикистонро дидан намехоҳанд.

    Набояд фаромӯш кард, ки миллати тоҷик барои таҳкими сулҳу ваҳдати на танҳо Тоҷикистон, балки тамоми ҷаҳон камар бастааст. Фитнаву бӯҳтонҳои сароидаистодаи душманони оромиву осоштагӣ ба гӯши тоҷикистониён намедарояд. Зеро мафҳумҳои сулҳу ваҳдати миллӣ, ягонагиву иттиҳодӣ ва ваҳдати сартосарӣ мавзӯи асосии ҳаёти мардуми осоишта гардидааст.

 

ҶӮРАЕВА З.

ДПДТТХ

 

Дар олами муосир хатари терроризм ва гурӯҳҳои ифротгароӣ яке аз масъалаҳои мубрами илмҳои сиёсӣ буда, омилҳо, хусусиятҳо, харобаҳои он аз ҷониби илмҳои гуногуни ҷомеашиносӣ мавриди омӯзиш ва тадқиқи илмӣ қарор гирифтааст. Ин раванди номатлуб ҷомеаи башариро нигарон намуда, баҳри пешгирии омилҳои террористӣ тамоми омилҳо, сабабҳо ва дарёфти роҳу усулҳои самарабахши мубориза алайҳи терроризмро пайдо хоҳанд намуд. Ба ин маънӣ омӯзиши ҳамаҷонибаи ин масъала талаби замон мебошад. Агар одамон ба масъалаҳои терроризм ва муборизаи зидди он бевосита пайваст набошанд ҳам, тавассути чизи дигаре ва ё субъекти дигаре бо масъалаҳои мухталифи терроризм ва шаклҳои дигари экстремизми сиёсӣ алоқаманд гашта, мавқеи худро муайян менамоянд.

Аз ин рӯ дар тамоми ҷаҳон марказҳо ва пажӯҳишгоҳҳои илмию тадқиқотӣ ба омӯзиши ин падидаи номатлуби иҷтимоӣ равонаанд. Дар ин радиф ҷараёни экстремизми сиёсӣ ва терроризми сиёсӣ пешсаф аст. Экстремизми сиёсӣ аслан аз ғояи фаъолияти канорае таркиб ёфтааст, ки одатан тавассути зӯроварӣ барои воқеӣ гардонидани ҳадафҳои сиёсӣ истифода мешавад. Илова бар ин экстримизми сиёсӣ бо тамоми зуҳуроташ ҳамчун ҷараёни иртиҷоӣ аён гашта, доираи васеи кишварҳо ва минтақаҳои оламро фаро гирифта, ба ҳодисаи мудҳиши умумибашарӣ табдил ёфтааст. Аз ин хотир зарурати дарки амиқ ва фаҳми васею ҳамаҷонибаи он пеш меояд. Бинобар ин таҳқиқ ва баррасии экстремизм зинаи аввали инкишофи гурӯҳҳои канориро ташкил менамояд.

Аз таҷрибаи ташаккули тундгароӣ, ифротгароӣ ва терроризм дар гузашта то қадри имкон маълум шуд, ки он падидаи манфии сиёсӣ буда, ҷаҳони имрӯзаро ба худ нигарон намудааст. Ин падидаҳои манфӣ бо ҳам робитаҳои сабабӣ доранд, чунки тундгароӣ омили пайдоиши ифротгароӣ буда, дар навбати худ сабаби пайдоиши тазоҳуроти террористӣ мебошад.

 Баъзе аз ҷавонони мо таҳти таъсири таблиғоти доираҳои муайяне, ки дар минтақа қарор доранд ва мақсади асосиашон ноором сохтани вазъи сиёсии минтақа мебошад, мондаанд. Онҳо ба василаи истифода аз дин ва эътиқодоти динӣ барои расидан ба ҳадафҳои нопоки худ ва тарвиҷи тундгароӣ дар ҷомеаи суннатии кишвар ва инкори арзишҳои дунявӣ амал менамоянд.

Махсусан ин нуктаро Асосгузори сулҳу Ваҳдат – Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон дар паёми навбатии худ ба Маҷлиси Олӣ иброз доштанд, ки масъалаи «мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм, хурофотпарастиву ифротгароӣ» ва ҳифзи манфиатҳои миллию давлатӣ яке аз самтҳои муҳими фаъолияти идеологии муассисаҳои илмӣ ва сохтори марбутаи давлати дунявӣ дониста мешавад. Имрӯз дар ҷаҳони ислом як қатор ҳизбу ҳаракатҳои ифротгароӣ дар заминаи эътиқодоти динӣ амалкунанда арзи ҳастӣ доранд, ки аз ҷониби қудратҳои ҷаҳонию минтақавӣ бо мақсади амалӣ сохтани манофеи геополитикиашон ба кишварҳои Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистони тозаистиқлол интиқол ёфта, имконияти дар оянда вайрон кардани мувозинати динию мазҳабӣ, вазъи сиёсию идеологӣ ва суботу амнияти ҷомеаро доранд.

Дар шароити кунунӣ манфиатҳои сиёсии абарқудратҳо дар зери шиори ҳифзу эҳёи ислом тарғиб гардида, омилҳои динӣ асоси нооромиву низоъҳо дар кишварҳои гуногун, аз ҷумла олами ислом гашта истодаанд. Мутаассифона доираҳои муайяне дар минтақа мавҷуданд, ки дар ноором сохтани вазъи сиёсии кишварҳои минтақа даст доранд.

Ҳаёти воқеӣ нишон медиҳад, ки терроризм ба амнияти ҷомеа ба таври муътадил фаъолият намудани мақомоти ҳокимият, инчунин ба ҳаёт ва саломатии шаҳрвандон хавфу хатари ҷиддӣ эҷод мекунад. Ин падидаи манфӣ имрӯз яке аз амалҳои бениҳоят хатарнок шинохта шуда, ҳамчун ҷинояти дорои хусусияти байналмилалӣ эътироф карда мешавад.

Бояд тазаккур дод, ки ҳаракатҳои террористӣ дар миқёси олам гуногун буда, онҳоро асосан ду унсури умумӣ бо ҳам муттаҳид мекунад: аввалан, онҳо барои халалдор сохтани амнияти ҷамъиятӣ ва суст намудани пояҳои ҳокимияти давлатӣ равона гардида ва дигар ин, ки ин ҳаракатҳо дар байни аҳолӣ ҳиссиёти тарс, оҷизиро ба вуҷуд меоваранд. Ёдрас намудан ба маврид аст, ки амалҳои террористӣ дар Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо моддаҳои 179 ва 180 бандубаст карда шудааст. Дар тафсири Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон мақсадҳои онро чунин шарҳ медиҳад: “Мақсади ибтидоии терроризм халалдор сохтани амнияти ҷамъиятӣ, тарсонидаи одамон, ба воҳима ва таҳлука овардани аҳолӣ буда, тавассути он фишор овардан ба мақомоти давлатист. Чунин ҳаракатҳо мақсади ниҳоии ҷинояткоронро дар маҷбур сохтани мақомоти давлатӣ барои қабули қарори ғайриҳуқуқӣ мебошад, ки ба манфиати онҳост ва ё бо мақсади резонидани обрӯ ва манзалати мақомоти давлатист”. Мутаассифона дар натиҷаи чунин амалиёти террористии бо номи исломиён шумораи зиёди аҳолии бегуноҳ ба ҳалокат расида, нисбат ба дини мубини ислом ҳисси бадбинии мардуми ғайримусулмонро ба вуҷуд оварда, барои пешрафти давлатҳои мусулмонӣ монеаҳои ҷиддӣ эҷод намуда истодааст. Паёмадҳои амалҳои тундгароӣ, ифротгароӣ ва террористӣ бешубҳа на ба манфиати башарият ва на ба манфиати халқҳои мусулмони дунё мебошад. Хисороти моддию маънавӣ дар натиҷаи содир намудани амалҳои террористӣ низ беҳисоб аст.

 

Дар шароити кунунӣ вазифаи ҳар як фарди ватандӯсту ватанпарвар, миллатдӯсту мусулмон, алалхусус ҷавонон, ки ҳамчун неруи асосии пешбарандаи ҷомеа маҳсуб меёбанд, аз он иборат аст, ки аз таълимоти гурӯҳҳои манфиатҷӯе, ки дини мубини исломро бо терроризм айният медиҳанд ва тундгароиро омили ҳифзи ислом муаррифӣ мекунанд, худдорӣ намоянд, зеро дар натиҷаи гароиш ба ин гуна ҳизбу ҳаракатҳои радикаливу террористӣ ҳам ҷони худро аз даст медиҳанд ва ҳам сабаби аз байн бурдани ҷони ҳазорон нафарони дигар мегарданд. Бояд ҳар як шаҳрванд, ҳар як фарди ин ҷомеа барои ҳифзи истиқлолият ва якпорчагии кишвар талош варзад. Зеро ояндаи халқу миллати тоҷикро бе мавҷудияти давлати миллии тоҷикон тасаввур кардан ғайриимкон аст.

 

Набиева Д.Г

ДПДТТХ