Дар таҷрибаи муосири ҷаҳонӣ, дар ҷамъбасти ҳар сол ва дар остонаи соли нави милодӣ ба Парлумони мамлакат ва дар симои он ба тамоми халқи кишвари худ Паём ироа намудани Роҳбари давлат, яке аз рукнҳои муҳими давлати соҳибистиқлол ва яке аз рамзҳои асосии давлатдории демокративу ҳуқуқбунёд мебошад.

Паём воқеан ҳам барномаи мукаммали фаъолият барои як соли оянда ва татбиқи нақшаҳои дурбинонаи давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар такя ба ҳадафҳои стратегии мамлакат маҳсуб меёбад.

Тоҷикистон имрӯз дар марҳилаи нави ҳаётӣ, марҳилаи созандагиву пешравиҳои назаррас қарор дорад.

Пешвои муаззами кишвар дар ҳамин марҳилаи созанда Паёми худро ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ирсол дошта, дар замони муосир пеш аз ҳама таъмини рушди босуботи иқтисодӣ ва тадриҷан баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии мардумро аз ҳадафҳои асосии давлат арзёбӣ карданд.

Паёми навбатии Сарвари давлат ҳама паҳлӯҳои ҳаёти ҷомеаи имрӯзаро фаро гирифта, масъулияти ҳар яки моро ҷиҳати устувор намудани пояҳои давлату давлатдории миллӣ ва ободу зебо гардонидани сарзамини аҷдодӣ боло мебардорад. Паём ҳар фарди бонангу номусро вазифадор месозад, ки ба хотири таҳкими ваҳдати миллӣ, Истиқлоли давлатӣ, густариши худшиносиву худогоҳӣ ва ифтихори ватандорӣ кӯшишу талоши пайваста дошта бошад.

Нуктаи меҳварии Паёми Сарвари давлат чун ҳамешагӣ таваҷҷӯҳ ба рушди соҳаи маориф, беҳбудӣ бахшидан пояи моддиву техникии муассисаҳои таълимӣ, тарбияи кадрҳои соҳибтахассус, мароқи бештар зоҳир намудан ба омӯзиши илмҳои дақиқ, техникаву технологияи муосир, азхуд намудани ду- се забонҳои хориҷӣ, рӯ овардани насли наврасу ҷавон ба китобу китобхонӣ, эҳтироми волидон, баланд бардоштани эҳсоси худшиносӣ, тақвияти донишҳои сиёсӣ,  пешгирии амалҳои номатлуб, саҳм гузоштан дар ободонии мамлакат, ҳифзи марзу буми кишвар маҳсуб меёбад. Аз 1-уми июли соли 2024 маоши вазифавии кормандони мақомоти ҳокимият ва идоракунии давлатӣ, муассисаҳои маориф, илм, фарҳанг, варзиш, тандурустӣ, муассисаҳои соҳаи ҳифзи иҷтимоӣ, дигар ташкилотҳои соҳаи ҳифзи иҷтимоӣ ва буҷетӣ, инчунин, стипендияҳо 40 фоиз зиёд шуданаш далели гуфтаҳои болост.

Зимни ироаи қайд гадид, ки ҳамаи соҳаҳои ҳаёти ҷомеа пешравиҳои назаррас ба даст омада, маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар нисбат ба соли гузашта 8,3 фоиз зиёд гардид ва ба беш аз 130 миллиард сомонӣ расонида шуд.

Тайи солҳои охир таваҷҷуҳи аввалиндараҷаи Ҳукумати мамлакат ба масъалаҳои пешгирӣ кардани таъсири хавфҳои эҳтимолӣ ба иқтисоди миллӣ, истифодаи самараноки иқтидорҳои мавҷуда, саноатикунонии кишвар ва таъсиси ҷойҳои корӣ равона карда шудааст, ки ин ҳам бошад барои некӯаҳволии ҷомеа мусоидат хоҳад кард.

Ҳамчунин ҳукумати мамлакат ба масъалаи ташаккули «иқтисоди сабз», суръат бахшидани раванди рақамикунонии иқтисодиёт, инкишофи неруи инсонӣ, баланд бардоштани рақобатнокии маҳсулоти ватанӣ, тақвияти имкониятҳои содиротии мамлакат ва беҳтар гардонидани сифати хизматрасониҳои иҷтимоӣ аҳамияти аввалиндараҷа дода аз ҷумлаи масъалаҳои афзалиятнок шуморида мешавад. Вобаста ба ин дар Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.Осимӣ дар ш.Хуҷанд таҳияи мақолаи илмӣ, монографияҳо, иҷрои корҳои тахассусии хатм, корҳои курсӣ оид ба масъалаҳои иқтисоди сабз, баланд бардоштани рақобатнокии маҳсулоти ватанӣ, беҳтар гардонидани сифати хизматрасониҳои иҷтимоӣ равона менамояд.

Солҳои охир ҳукумати мамлакат таваҷҷӯҳи худро ба занону бонувон беш аз пеш намуда, қарзҳои ба занону бонувони соҳибкор пешниҳодшуда 30 фоиз афзоиш ёфта, ба 4,8 миллиард сомонӣ расонида шуд.

Тавре ки қайд гардид, соҳаи саноат ва инноватсия яке аз манбаъҳои муҳимтарини рушди минбаъдаи кишвар ба ҳисоб рафта, пешрафти он имкон медиҳад, ки сарчашмаҳои иловагии даромади буҷети давлатӣ пайдо гардида, барои аҳолӣ ҷойҳои нави корӣ фароҳам оварда шаванд. Аз ин рӯ ҷомеи омӯзгорони донишкада барои омодасозии кадрҳои баландихтисоси муҳандисӣ, ки омили рушди саноат ба ҳисоб меравад, кӯшишҳои зиёд менамояд.

Дар зарфи солҳои истиқлоли давлатӣ амалисозии нақшаву барномаҳои рушди соҳаи саноат имкон дод, ки дар кишвар беш аз 3 ҳазор корхонаи саноатӣ бо 54 ҳазор ҷойи корӣ сохта, ба истифода дода шавад.

Аз тарафи вазорати саноат ва технологияҳои нав якҷо бо раисони вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳои мамлакат ба рушди саноати сабук, хӯрокворӣ, ҳунарҳои мардумӣ, ба ин васила ба роҳ мондани коркарди пурраи ашёи хоми ватанӣ ва бо ҷойҳои корӣ таъмин намудани аҳолии кишвар, хусусан, ҷавонону бонувон эътибори махсус дода мешавад.

Аз тарафи сарвари давлат барои рушди соҳаи сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар солҳои 2018 – 2023 чор лоиҳаи сармоягузории давлатӣ ба маблағи 330 миллион сомонӣ ҷудо гардида, аз ҷониби низоми бонкии кишвар зиёда аз 300 миллион сомонӣ қарзи имтиёзнок ҷудо карда шудааст, ки ин ҳам бошад аз таваҷҷӯҳ ва ғамхории сарвари давлат барои рушди ин соҳа шаҳодат медиҳад.

Таъкиди Президенти кишвар барои ташкили фаъолияти маҳаллу растаҳо ва гӯшаҳои ҳунармандӣ дар тамоми қаламрави мамлакат, аз ҷумла дар ҳамаи мағозаву бозорҳо ба роҳ мондани фурӯши маҳсулоти истеҳсоли ватанӣ, хусусан, маҳсулоту маснуоти ҳунарҳои мардумӣ зарур ва саривақтӣ буда, моро водор месозад дар ояндаи наздик баҳри вусъат додани соҳаи сайёҳӣ ва ҳунармандӣ амалан кӯшиши зиёд кунем.

Ғамхорӣ нисбат ба ҷавонон, ҳалли мушкилоти онҳо ва истифодаи дурусти ин захираи стратегии миллӣ барои пешрафту ободии Ватан ва таъмини амнияту суботи ҷомеа яке аз афзалиятҳои асосии Ҳукумати мамлакат ба шумор меравад, зеро шумораи бештари аҳолии Тоҷикистонро ҷавонон ташкил медиҳанд.

Бояд қайд кард, ки дастуру ҳидоятҳои Сарвари давлат, ки дар Паём зикр шуданд, дар муассисаи мо зина ба зина амалӣ шуда истодааст. Боварии комил дорам, ки нуктаҳои муҳими Паёмро ҳам устодон ва ҳам донишҷӯён сармашқи фаъолияту таълими худ дониста, барои боз ҳам баланд бардоштани обрӯ ва эътибори донишкада саҳм мегузоранд.

Маҳмудова Фарангис Музаффарҷоновна

Омӯзгори кафедраи саноати сабук ва нассоҷӣ

 

Бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар даврони Истиқлолият фарҳанги миллӣ ва расму оинҳои мардумии тоҷикон аз нав эҳё гардид.

Дар фарҳанги суннати ниёгони мо муборизаи равшанӣ ва торикӣ ҳамчун ҷавҳари маънавӣ нақши калидӣ доранд, ки он ба ҷашни Сада низ алоқаманд мебошад. Дар доираи ташаккули ҳамин унсурҳои ба ҳам зид гузаштагони мо, аз ҷумла қавмҳои ориёӣ  рӯзи пайдоиши оташро чун ҷашни Сада ҳамасола қарор додаанд. Дар манбаъҳои таърихӣ ин ҷашн ҳамеша ба шакли дастҷамъӣ ва бо гирдҳамоии ҳамаи мардумони шаҳр, маҳалла ва русто дар як ҷо ва бо барпойи як оташи бузург баргузор мешудааст. Ҷашни Сада ба иттифоқу ҳамбастагии мардум мусоидат менамуд.

Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар яке аз баромадҳои хеш вобаста ба арзиши ин ҷашнии суннатии халқҳои ориёнажод таъкид доштанд: “Ҷашни Сада паёмовари ҷашни Наврӯзи оламафрӯз, омодагӣ ба ин ойини бузурги ориёӣ мебошад ва баъди панҷоҳ шабу панҷоҳ рӯзи он ҷашни соли нави ориёӣ – Наврӯз фаро мерасад”.

 Яке аз ҳадафҳои давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба низом даровардани масъалаҳои ҳифз ва истифодаи дурусту мақсадноки мероси таърихиву фарҳангии халқи тоҷик, тарғиби ҳамаҷонибаи арзишҳои маънавии таърихӣ ва мероси ниёгон, татбиқи асноди қонунгузории миллӣ дар соҳаи фарҳанг, рушд ва оммавигардонии намунаҳои беҳтарини мероси фарҳангии ғайримоддии халқи тоҷик, тарғиби дастовардҳои фарҳанги суннатӣ дар дохили кишвар ва ҷаҳон, ворид намудани нодиртарин ёдгориҳо ба Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО, азнавсозии механизмҳои ташкиливу ҳуқуқӣ, мукаммалгардонии воситаҳои бақайдгирии он, истифодаи шаклҳои гуногуни сабти унсурҳо ва объектҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ мебошад.

Боиси хурсандист,  ки имрӯз дар қатори ҷашнҳои Наврӯз, Меҳргон ва дигар расму оинҳои миллӣ ҷашни Сада низ дар кишварамон бо шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил карда мешавад.

Мароми мо устодон низ тифоқу сарҷамъии мардум баҳри пешрафти зиндагии шоиста аст.  Таманнои онро дорем, ки равшании ин ҷашни нурбор бар дили ҳар яки мо асар намуда, қалбҳоямонро мунаввар намояд.

Рухшона Аминҷонова, устоди кафедраи забонҳои ДПДТТ дар шаҳри Хуҷанд


 

 

Дар тарбияи одаму одамгарӣ, ватандӯстӣ, муҳаббат ба марзу бум, ба инсонҳои дар макон зиндагӣ кунанда, мисол овардани гуфтаи муттафаккирони гузашта хело ҷолиб ва равишдиҳанда ба самтҳои гуногун мегардад.

Файласуф, муттафакир ва ходими давлатии олмон Бисмарк гуфтааст: «Дар ҷанг устодон, омӯзгорон ва уламоҳо меҷанганд». Ҳама кор, муваффақият дар хондан, дар истеҳсолот, дар фарҳангу маданият, ҷанг, буньёд сохтанӣ оромиву тинҷӣ аз мактаб сар мезанад.  Дараҷаи мусаллаҳии маънавӣ, идеологии муҳассилину истиқоматкунандагон хело муфид, ба бунёдёбии қаҳрамонону ҷонфидоиён дар байни сипоҳиёну роҳбарони онҳо баамал оянда, беандоза вобаст мебошад. Омода сохтани ҷангчиён, дӯстдорандагонӣ ватан  аз партаи синф сар мезанад ва бесабаб Бисмарк сухани болоиро нагуфтааст. Дараҷаи омодасозии ҳарбиён дар ҳақиқат ҳам аз мактабу хона  аз дӯстдории падару модар, додару хоҳар хешу ақрабон, дину мазҳаб  ва умуман инсонҳо сар мезанад. Меҳр ба инсонҳо ва ватан асоси баамалоии қаҳрамониҳо мегардад

Бисту ҳашт нафар қаҳрамононӣ ҷанги дуюми ҷаҳон (1941-1945) бар зидди қӯшунҳои беандоза мусаллаҳ бо  танкҳо  танбатан истода нагузоштан, ки  ба сӯи пойтахти ҳамонвақтаи мамлакатамон Москва танкҳо гузаранд. Онҳо пойтахти мамлакатамон шаҳри Москваро муҳофизат намуда нагузоштан, ки ягон танк ба сӯи пойтахт гузарад. «СССР - Шӯравӣ мамлакати калон аст, лекин дар оқиб пойтахт Москва қарор дорад» гуфта қаҳрамонона мубориза бурда ба фашистони лаин  имкон надоданд, ки онҳоро шикаст  дода ба оқиби онҳо гузарад. Онҳо қавл доданд, ки мемурем, лекин танкҳо моро гузашта наметавонад. Онҳо ба қавли худ вафо намуданд.  Гарчанде давлати советӣ ҷавон 20 – 25 сола бошад, ҳам лекин фашистон давлати ҷавонро шикаст дода натавонистанд. Дӯстиву бародарии халқҳои гуногунмиллати советӣ роли худро бозид ва аз болои германияи гитлерӣ ғалаба намуд. Сеҳри калони халқи сермиллатӣ советӣ дар ана ҳамин муттаҳидиву дӯсти, ҷонфидои баҳри ватан буд. Ана ҳамин хислатҳоро танҳо муаллими советӣ, дар солҳои наонқадар тӯлонӣ, дар шуур ва пайкари ҷавонон ва халқи ғояҳои ҷадидро пайваста инкишоф диҳанда ҷойгир намуд, ки халқӣ зафармандамон аз болои душмани қаттол, фашистони лаин ғалаба карда тавонист.  

Дифо ва бехатарии мамлакат, дар ҳамаи давру замон ҷои  махсус ва асосиро ишғол менамуд, ки бесабаб Фирдавсӣ дар шоҳномаи безаволи худ қайд намудааст:

                      Пароканда лашкар наояд ба кор

                      Дусад марди ҷангӣ беҳ аз сад ҳазор.

Мисраҳои болои шаҳодат медиҳад, ки масъалаи муаммои мухофизати давлат аз аҷнабиён ҳамеша масъалаи муҳимӣ давлатӣ ба ҳисоб мерафт ва дар мадди назарӣ давлатдорон қарор гирифта буд ва ҳамеша барои ҳалли ин муаммо дар китобҳои тарбиявии ниёгон қиссаву ҳикояҳо пеш оварда мешуд.

Мувофиқи нишондоди китобҳои анбиёи ба биҳишт рафтан муяссар мешавад танҳо дар натиҷаи гузоштани намоз, иҷро кардани амалҳои нек, муносибатҳои хуб ба атрофиён, ҳифзи ватан аз аҷнабиён ва ғайра, ки муқаддастарин амалҳои инсонҳо ба ҳисоб меравад, яъне бе иҷро кардани ин амалҳо  рафтан ба ҷаннат имконнопазир мегардад.

Аммо дар китоби Дурат - ул воъизин қисми 4 рафтани саҳобае бидуни нахондани як намоз ҳам ба биҳишт оварда шудааст. Амр ибни собит, ки ӯро Усайрим ҳам мегуфтанд ҳамеша аз ислом канораҷӯи мекард ва ягон маротиба намоз нагузорида буд. Аммо дар ғазваи Уҳуд аз таҳти дил ислом оварда шамшер ба даст гирифта муқобили душманони ислом муборизаи шадид бурда захмин шуда ба рӯи замин афтод. Атрофиён диданд, ки дар замин Амр ибни Собит (Усайрим) хобидааст. Онҳо дар тааъҷуб шуда пурсиданд:  « Эй Амр, чӣ чизе боис шуд, ки дар ин набард ширкат бикунӣ? Оё ба асари шавқи ислом ва ё бар асари миллияту таасуб?  Амр ибни Собит(Усайрим) гуфт:  Ба хотири рағбат ба шавқи ислом, пас Аллоҳ ва Расулаш имон овардам ва мусалмон гардидам ва шамшерро гирифта бо ҳамроҳи Расулулалоҳ бо душманони ислом ҷангидам, то ин ки захмӣ гардидам. Ин суханҳоро бигуфту ҷонро ба ҷонофарин супурд ва яқинан ӯ аз аҳли биҳишт аст.

Ҳазрати Абӯҳурайра мефармуданд:                                  

-Бигӯед он кадом шахс аст, ки ба биҳишт расид ва ҳатто як намоз ҳам нахонд?

Оре, эшон ҳамин саҳобӣ буданд.»

Тавре аз қиссаи оварда маълум мешавад, гарчанде намоз калиди ҷаннат бошад ҳам бе гузоштани ян намоз ҳам ба ҷаннат мерафтааст. Дар он ҷанг Расулуллоҳ барои пойдор гардонидани дини нав, ислом, барои афзун гардонидани умматҳои худ, инсонҳои тарафдори ягонагии худо ва Расулаш Муҳаммади мустафо набард варзида буданд. Шахси дар он ҷанг набард варзида захмин шуда вафот карда, гарчанде як намоз нагузошта бошад, ҳам ба биҳишт ворид мешудааст.

Ин гуфтаҳо шаҳодат аз он медиҳад, ки хизмат намудан ба ватан барои ҳифзи марзу бум, ва халқи дар он маҳал истиқомат кунанда, дар ҳамма давру замон баланд қадрдони карда мешавад ва ҳатто савоби он шахсро вориди биҳишт мегардонад.      

Ҳикояти дигареро мисол меорем: Аммоли шахсеро рӯзи қиёмат дар тарозу баркаш мекарданд ва тарафи гуноҳ аз савобаш вазнинтар буд. Ин шахс тавбакор буд, лекин ба вазнин шудани тарафи гуноҳ, ҳама дар ҳайрат буданд. Дар ҳамин асно ба тарафи савоби палла варақе омада меафтаду он вазнин мегардад. Дар он варақ навишта шуда буд: як шаб то саҳар дар дари қалъа истода оромиву осудагии аҳли қалаъро таъмин намуда буд. Бо ҳамин амали иҷро кардааш, яъне як шаб хоб нарафта осудагиву оромии мардумро таъмин карданаш ба биҳишт рафт.

Дар адабиётҳои анбиёи ана ҳамин намуд ҳикояҳое ҳастанд, ки савоби онҳо аз тоату ибодат ҳам боло меистад ва шахсонро ба амалигардии ниятҳои некашон «биҳишт ки ризои мо дар он аст» мебарад. Ногуфта намонад, ки ин намуд қаҳрамониҳоро танҳо инсонҳои ба маънои томаш мӯъмин номида шаванда нишон медиҳанд.

Аз ин лиҳоз хизмат ба ватан, ҳифзи марзу бум ва инсонҳои дар ин ватан истиқомат кунанда, падарону модарон, бобою бобокалонҳо, модаркалонҳо, хоҳарону додарон амали неке аст, ки инсони ин амалҳоро иҷро кунанда ба биҳишт ворид хоҳад шуд.

Аммо баъзе аз ҷавонони мо аз хизмат ба ватан саркаши намуда роҳи гурезро гирифта аз мукофоти Аллоҳ ва розигии мардум бениёз мемонанд, ки ин онҳоро на ба биҳишт балки ба дӯзах мебарад.

Ҳеҷ кас намехоҳад, ки ба дузахи тафсон андохта шавад. Биёед ба туфайли савобҳои дар хизмат гирифта ва амалҳои неки дар зиндагӣ иҷро кардаамон шояд вориди биҳишт гардем.

Шахси нек ҳеҷ гоҳ аз розигии мардум ва мукофотҳои Аллоҳ бениёз намемонад ва ӯ хизматро аз ҷону дил баҳри ватан иҷро карда ватани маҳбубашро ҳамчун гавҳараки чашм ҳифз менамояд ва сазовори таҳнияти мардум ва мукофоти Аллоҳ мегарданд.

Саидова С.А.

Омӯзгори калони кафедраи меъморӣ

 

 

 

 

В последние годы экстремистские движения своими неэтичными и бесчеловечными действиями дестабилизировали всю планету, поставив под угрозу мирную жизнь людей. Человек, который всегда выступает за мир и спокойствие нации и государства, никогда не выступает за террор и кровопролитие. Однако предатель нации Мухиддин Кабири всегда пытается опозорить наш народ на глазах у всех, своей ложью и нелогичными словами. Таджикский народ больше не является заблудшим народом, попавшимся на уловки этого предателя нации. Ради своей выгоды этот человек творит все зло по велению своих хозяев. Мухиддин Кабири забыл о своей национальной гордости и считает для себя обязательными слова чужих людей. Это “нелюдь” родился в этом райском Таджикистане и сегодня стал врагом своего народа. По словам этих нечистых людей видно, что в его голове еще остались идеи 20-летней давности, которые пережила Республика Таджикистан. Он по-прежнему считает, что обманет народ, как и в предыдущие годы, и вновь приведет таджикский народ к распаду и растерянности. Сегодня каждый гражданин Таджикистана полностью знает его настоящее лицо и никогда не поверит его обманам и заговорам. Внутренние противоречия, возникшие в Таджикистане и в других странах, используются крупными странами в своих геополитических целях. Эти предатели и патриоты живут как иммигранты в европейских странах и совершают всевозможные бесчеловечные действия вдали от своей родины. Ни страна, ни общество никогда не простят таких предателей. Эти предатели нации и патриоты распространяют через Интернет ложь и крамольные слова о нашем обществе. Они всегда работают ради собственной корыстной выгоды. Сегодня весь мир знает об их безобразных поступках. Сегодня эти предатели нации стали марионетками иностранцев. Уже несколько лет народу страны не дают жить спокойно, хотят из-за границы понизить престиж Таджикистана на мировой арене. Заговоры предателей нации против нашей дорогой страны никогда не достигнут своей цели. Потому что говорят, что люди недоброжелатели никогда не достигнут своей цели. Поэтому, согласно указаниям основателя мира и национального единства – лидера нации Эмомали Рахмона, мы  всегда должны стараться продвигать нашу дорогую страну вперед- “Таджикистан вперёд”.

Дилафрӯз Саидхоҷаева, устоди ДПДТТ дар шаҳри Хуҷанд

 

 

 Дар даҳсолаҳои охир истифодабарии энергетикаи офтобӣ дар ҷаҳон бо суръати баланд рушд ёфта, нерӯгоҳҳои барқии офтобӣ ҷузъи инфрасохтори энергетикии бисёр кишварҳо гардидаанд. Рушди технологияҳои офтобӣ ба иқтисодиёт таъсири калон мерасонад. Интизор шудан мумкин аст, ки дар даҳсолаҳои наздик энергияи офтобӣ дар кишварҳо ва минтақаҳое, ки захираҳои максималии "офтобӣ" доранд як такони рушди иқтисодӣ мегардад.

Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки иқтидори техникии энергияи офтобӣ (бо истифода аз воситаҳои мавҷудаи техникӣ ва технологӣ ҳисоб карда мешавад), ки ҳар сол ба сайёраи мо ворид мешавад, назар ба захираҳои барқароршавандаи ҳама сӯзишвории органикӣ (ангишт, торф, нафт, гази табиӣ) якчанд маротиба зиёдтар аст. Агар энергияе, ки дар як сол ба сайёраи мо Офтоб ворид мешавад, ба сузишвории эквивалентӣ табдил дода шавад, пас ин рақам қариб 100 триллион тоннаро ташкил медихад. Ин аз эҳтиёҷоти мо даҳ ҳазор баробар зиёд аст.

         Чӣ тавре ки Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми навбатӣ қайд намуданд: “Бо мақсади расидан ба ҳадафҳои Стратегияи рушди «иқтисоди сабз» ҷиҳати бунёди неругоҳҳои барқӣ аз ҳисоби манбаъҳои барқароршавандаи энергия ва то соли 2030 ба ҳаҷми на кам аз 1000 мегаватт расонидани иқтидорҳои алтернативии истеҳсоли «энергияи сабз», яъне бо истифодаи захираҳои офтобиву бодӣ тадбирҳои амалӣ андешида шаванд.”.

Барои рушди ин соҳа дар Ҷумҳурии Тоҷикистон асосҳои меъёриву ҳуқуқӣ таҳия ва тасдиқ шудааст. То имрӯз чунин Қонун ва санадҳо баҳри рушди ин соҳа қабул гардидааст:

  • Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи истифодаи манбаъҳои барқароршавандаи энергия (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, с. 2010);
  • Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 марти соли 2011 № 116 оид ба “Қоидаҳои пешбурди кадастри давлатии манбаъҳои барқароршавандаи энергия”;
  • Қарори Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи тасдиқ намудани “Оинномаи Агентии байналмилалӣ оид ба энергияи барқароршаванда”;
  • Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи сарфаҷӯӣ ва самаранокии энергия (Қонуни ҶТ аз 19.09.2013 № 1911)
  • Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 марти соли 2023, №51 оид ба “Барномаи манбаъҳои барқароршавандаи энергия барои солҳои 2023-2027”

Такмили технологияи энергияи офтобӣ ба он оварда расонд, ки арзиши ҳосилкунии 1 кВт/соат нерӯи барқдар нерӯгоҳҳои барқии офтобӣ торафт паст шуда истодааст. Ғайр аз ин таъсири он нисбат ба таъсири антропогении сӯзишвории истихроҷшаванда, ки бо мақсади ба даст овардани энергия сӯзонда мешавад, бояд ба назар гирифта шавад, ки аллакай боиси тағирёбии биосфераи сайёраи мо шудааст.

Таҷрибаи давлатҳои рушдёфта нишон медиҳад, ки истифодаи манбаъҳои барқароршавандаи энергия яке аз самтҳои асосии рушди иқтисодии ҳар як кишвар ба ҳисоб меравад. Инчунин ҷиҳати беҳтар намудани вазъи иҷтимоии аҳолии минтақаҳои дурдаст ва баландкӯҳ, рушди ин минтақаҳо ва ҳавасмандгардонии онҳо барои зист дар ин минтақаҳо бо роҳи ташкил намудани системаи таъминот бо қувваи барқ ва гармӣ, ҳифзи муҳити зисти ин минтақаҳо, аз ҷумла эмин нигоҳ доштани ҷангалу буттаҳо, рушди сайёҳӣ, зиёд намудани саҳми минтақаҳо дар амнияти озуқавории кишвар, аз худ намудани захираҳои табиии барои рушди соҳаи саноат тавассути ба истифода додани корхонаҳои саноатии хурд, таъсиси ҷойҳои кории нав ва мутаносибан паст намудани сатҳи камбизоатӣ мусоидат менамояд.

Бо назардошти камшавии захираҳои энергетикӣ, нақши истифодабарии манбаҳои барқроршаванда дар бисёр кишварҳо ҳамасола баланд шуда истодааст.

Боиси тазаккур аст, ки ҷомеаи муосир дар остонаи дигаргуниҳои назаррас дар соҳаи энергетика мебошад. Афзоиши мушоҳидашудаи истифодабарии энергияи офтоб на танҳо як пешрафти технологӣ, балки дигаргунии фарҳангӣ низ мебошад. Дар саросари ҷаҳон ҷорӣ шудани технологияҳои офтобӣ самаранокӣ ва бехатарии экологии онҳоро тасдиқ мекунад. Ин тамоюл аз хоҳиши инсоният барои рушди устувор ва ҷустуҷӯи фаъоли алтернативаҳои сӯзишвории истихроҷшуда шаҳодат медиҳад.

Гузариш ба энергияи офтобӣ на танҳо як тамоюли тақозои замон, балки зарурати вобаста ба омилҳои экологӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ мебошад.. Ҳар сол технологияи офтобӣ дастрастар, муассир ва эътимодноктар мегардад ва онро як ҷузъи калидӣ дар мубориза бо тағирёбии иқлим ва бунёди ояндаи устувори энергетикӣ барои ҳама месозад.

Аюбова Фарида Азимҷоновна

ассистенти кафедраи молия ва қарзи

ДПДТТ ба номи академик М.С. Осимӣ

 

 

 

 

 

Барои давлату миллат, хизмати шоиста кардан, онро бо ҷону дил ҳимоя намудани ҳам қарз асту ҳам фарз аст. Ба ҳамин маъни ҳар кадоме аз мардумони худогоҳу меҳанпарастро мебояд, ки дар барои адои қарзи фарзандии худ устувор бошанд. Саркашӣ аз хизмат беадолатӣ нисбат ба Модар – Ватан буда, аз беинсофию бетараф будан нисбати ояндаи дурахшони миллат дарак медиҳад. Хеле хурсандиовар аст, ки имрӯз ҷавонони ояндасози миллат, бо шукргузорӣ аз ватани ободу озод бо хоҳиши худ барои хизмат ба халқу миллат сафарбар шуда истодаанд.

Боиси ифтихор ва сарфарозиҳои миллати тоҷик аст, ки маҳз бо шарофати Асосгузори сулҳу ваҳадати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Тоҷикистон рӯз то рӯз ободу зеботар гашта, сатҳи зиндагонии мардум беҳтар гардидааст. Шароити қисмҳои ҳарбӣ ниҳоят дар сатҳи баланд буда, сарбозону аскарон худро ҳангоми хизмат хурсанду сарбаланд эҳсос карда истодаанд. Имрӯз волидон низ аз сафарбар гардидани фарзандонашон ба сафи Қувваҳои Мусаллаҳ ниҳоят хурсанданд, зеро онҳо низ медонанд, ки шароити буду боши фарзандонашон дар қисмҳои ҳарбӣ аз хонаи худ камбудаие надорад.

    Шукронаи ҳамин Истиқлолияту якдилӣ, шукронаи сулҳу субот ва  дӯстии халқи азизам, ки мо дар фазои озод зиндагони дорем ва сарваре моро роҳбарӣ мекунанд, ки ҳамеша дар фикри некӯаҳолии мо -мардумон мебошанд. Ҳамеша моро барои зиндагонии шоиста кардан ҳидоят намуда, иброз медоранд, ки дар зиндагӣ саодати беҳтарин барои ҳар як нафар саодати озодист. Зеро халқе, ки озод аст нусраташ ҷаҳонию мақомаш волотар хоҳад буд.

    Ба ҷавонони ватандӯсту меҳанпарасти диёрам иброз медорам, ки барои фардои дурахшони миллат бетарафӣ зоҳир накарда, тамоми заҳмату талошҳои хешро барои аз имрӯз бештар ободу зебо намудани диёри азизамон равона созанд.

Оқилҷонова Шаҳноза, омӯзгори калони кафедраи молия ва қарз:

 

Бо назардошти муҳимияти рушди соҳаи илму маориф Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  ба соҳаи илму маориф аҳамияти аввалиндара медиҳанд. Ҳамасола дар ҳамаи суханрониҳо ва  паёми худ наврасон ва ҷавононро ба омузиши илмҳои дақиқ, табиатшиносӣ, риёзӣ ва забонҳои хориҷӣ роҳнамоӣ менамоянд. Чуноне ки дар Паёми навбатии хеш  қайд намуданд:  «Рушди илму маориф калиди пешрафти ҳамаи соҳаҳо ва омили муҳимтарини таъмин намудани ояндаи босуботи давлат ва фардои босаодати ҷомеа ба ҳисоб меравад»

Дар ин асно ба Ҳукумати мамлакат, аз ҷумла вазоратҳои маориф ва илм, тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, рушди иқтисод ва савдо, молия ва Академияи миллии илмҳо аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон супориш дода шуд, ки ҷиҳати маблағгузорӣ, таҳкими сармояи инсонӣ ва истифодаи самаранокии он тадбирҳои муассирро ба роҳ монанд.

Дар марҳилаи инкишофёбандаи илму техника ҳамқадами замон будан ва мутахассисони ба талаботҳои замони муосир ҷавобгӯ омода намудан омузиш ва дар амал татбиқ намудани фанҳои дақиқ хеле муҳим мебошад.  Ба  ин хотир аз ҷониби Роҳбари давлат солҳои 2020-2040-ро «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон намуданд. Ҳамчунн баҳри баланд бардоштани сатҳи дониши фанҳои дақиқ, табиатшиносӣ, риёзӣ, донишҳои техникӣ дар ҳамаи қишрҳо аҳолии ҷумҳурӣ бо ташаббуси пешвои муаззами миллат тайи се соли охир озмунҳои ҷумҳуриявии “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст”, «Илм-фурӯғи маърифат», “Тоҷикистон Ватани азизи ман” “Тоҷикон оинаи таърихи миллат”   аз руи 7 наминатсия баргузор карда шуда истодааст.

Қобили зикр аст, ки дар даврони истиқлолияти миллӣ таълиму тарбияи насли наврас, шароити кори омӯзгорон сол то сол беҳтар гардид. Зеро рушди ҳар як соҳаи давлат бидуни рушди соҳаи маориф, ки бештар ба фаъолияти содиқона ва пурсамари омўзгорон вобаста аст, имконнопазир аст. Аз ин рӯ, фаъолияти пурсамари омӯзгорон дар муассисаҳои таълимӣ ва макотиби олӣ, ҳамкории пайвастаи падару модарон ва омӯзгорон, инчунин иқтидори ҳукумати ҷумҳурӣ ҷиҳати баланд бардоштани сифати таълиму тарбия дар ҳама зинаҳои муассисаҳои таълимӣ ва тараққиёти ҳамаи соҳаҳои ҳаёти ҷамъият заминаи устувор мегузорад.

Ин ҳама сулҳу субот, истиқлолият ва шароити мусоиде, ки баҳри  тараққиёту инкишофи соҳаи илму маорифи Ватани маҳбубамон заминаи устувор гузошта истодааст, ки рушди илму маориф пояи мустаҳкам баҳри рушди энергетика саноатикунонии кишвар мегузарад.

Кудузова М.А, асисстенти кафедраи математикаи олӣ ва физика

 

 

Фанду фиреб  ин амалҳоест, ки  инсониятро ба кӯи шайтонӣ мебарад. Ин қабил одамон нафсоняти хешро идора карда наметавонанд. Онҳо ашхоси  нотавону  заифро ба фанди худ дароварда, бо ҳар гуна амалҳои ношоям зарари маънавиву моддӣ мерасонанд. Чунин ашхос ҳам ба ҳаёти худ ва ҳам ба ҳаёти ҷомеа зарари худро мерасонанд. Ба ҷое, ки як нафарро аз роҳи бад баргардонанд, баръакс бо ҳар гуна фанду фиребҳо доираи инсонҳои мисли худро зиёд менамоянд ва ҳаёти ширини онҳоро низ саропо оташ мезананд. Охир худи онҳо падар ё модари як фарзанд хастанд вале инро заррае фикр накарда, фарзанди дигар падару модар, ҷону ҷигари як модарро ба коми азоби нашъаҷалобону амалҳои нохалафи ифротгарон ҳавола медиҳанд.

Имрӯз баъзе  аз ҷавонон аз сабаби надоштани фаҳмиши кофӣ ва надоштани саводи динӣ ба доми баъзе аз бадкирдорону  бадроҳон меафтанду ҳаёти ширину ҷавони худро зери хатари бузург мемонанд. Аллбатта чунин кирдорҳо аз ҷониби ҷавонон хело ташвишовар аст, ки маҳз ҷавонон, қишри пешбарандаи халқи моро ба ин роҳ мебаранд.

Бояд гуфт, ки имрӯз тамоми мардуми худшиносу худогоҳ барои зиндагии шоиста талош намуда, тавре зиндагӣ намоянд, ки боиси ибрати ҷавонон гардад. Имрӯз шукрона аз он бояд кард, ки давлати мо соҳиби Истиқлолияту ваҳдат ва амну субот мебошад. Агар мо имрӯз аз ояндаи давлати худ андеша намуда, ҷавононро аз гумроҳшавӣ эмин надорем, дар ҳақиқат эшон тӯъмаи террористону ифротгарон хоҳанд шуд.

Мо ба ҳама восита шоҳиди он гашта истодаем, ки имрӯз дар кишвари мо сулҳ побарҷост, дар ҳоле, ки даватҳои абадқудрату соҳибдемократ  вазъи сиёсии хуб надоранд. Барои ҳамин аз тамоми шаҳрвандони кишварамон даъват ба амал хоҳам овард, ки нисбат ба ояндаи худу атрофиён бетараф набуда, дар пайравии ташаббусҳои созанда ва ватандӯстонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти кишвар мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон танҳо бо мақсади пешравӣ зиндагӣ намоем.

Ба қадри ин миллат танҳо онҳое мерасанд, ки барои ободии он хиште гузоштаанд. Ба ҳамин хотир заҳмати кашидаи қаҳрамонмардоне, ки ба мо имрӯзи обод фароҳам овардаанд қадр намуда, пояҳои давлати соҳибистиқлоламонро устувор гардонем.

Оқилҷонова Шаҳноза, омузгори калони кафедраи молия ва қарз

 

 

Хусусиятҳои неки инсонӣ ва шиори асосии гузаштагони мо аз пандҳои ҳакимона  Зардушти буҳург  “пиндори нек, гуфтори нек ва кирдори нек” сарчашма мегирад. Ин панд шахсро ба он раҳнамо месозад, ки он на танҳо фикру андешаи нек дошта бошад, сухани хуб гӯяд ва яке аз муҳимтарин рафтори инсонӣ дар ҳама ҳолатҳо бояд рафтори шоиста намояд.

Бузургон одобу ахлоқро ҷавҳари ақлу хирад гуфтаанд. Инсон, шахс аз дигар махлуқоти рӯи замин бо ақлу шуури худ фарқ менамояд. Ба инсон пеш аз ҳама аз рӯи тарзи одобу ахлоқ, суханронӣ, ибрози назар намудан баҳо дода мешавад. Муттаасифона, солҳои охир чунин ба назар мерасад, ки муомила ва муоширати наврасону ҷавонон хеле коста гаштааст. Дар ҳаёти ҳамарӯза дар ҷойҳои ҷамъиятӣ шоҳиди муомилаи бад байни ҷавонону наврасон мегардем. Вақтҳои охир теъдоди чунин ҷавонону наврасони бадзабону дағалона муносибаткунанда зиёд гашта, боиси нигаронии ҷомеа гаштааст. Ин суханҳоро дар паёми Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайгирӣ намудан мумкин аст: “Вақтҳои охир фарҳанги муоширати қисме аз наврасону ҷавонон коста гашта, дар ҷойҳои ҷамъиятӣ, суханони қабеҳу дағал ба назар мерасад, ки ин амали нораво аз доираи фарҳанг ва расму ойини мо берун мебошад”. Сарвари давлат таъкид менамояд, ки барои ҳарчи густариш пайдо намудани одобу ахлоқ, бояд корҳои тарбиявию ташвиқотиро дар  байни ҷавонон,  пурзӯр карда шавад.

Воқеан ҳам, бетараф будан дараҷаи баланди бемасъулиятӣ мебошад. Ҳангоми муносибати бади ҷавонону наврасонро, дар ҷойҳои ҷамъиятӣ дида бепарво мегузорем, пас куҷост ҷавҳари одамияд?

Дар ин ҷода, албатта калонсолон намунаи ибрати хурдсолон бошанд. Тарбияи суханронӣ, муошират ва муомила аз даврони кӯдакӣ оғоз меёбад ва он сараввал аз волидон вобаста мебошад. Ҳамарӯза дар оила волидон бо фарзанд чӣ гунае ки муносибат менамояд ба тарбияи одобу ахлоқи ояндаи онҳо таъсир менамояд. Дар оилае, ки ҳама шартҳои одобу ахлоқ риоя мегардад, осудагию хушбахтӣ ва камолу пешрафт бештар мегардад.

Ҳамин тариқ, сараввал бояд худи мо тарбиятгар бошем, то тавонем фарзанди худ, наврасону ҷавононро ба дунёи зебои адаб раҳнамоӣ намоем. Қадру қиммат, одамияти инсон аз ҳама дар сухани ӯ ифода меёбад.

Солиева М.Т., муаллим-коромӯзи кафедраи барномарезӣ

 ва низомҳои иттилоотӣ

 

Ҳамаи мо хуб медонем, ки агар модар аз ҳаёт баҳра, диҳад омӯзгор аз зиндагии хубу беолоиш, ҳаёти мусаффо ҳамчун шири сафеди модар баҳра медиҳад. Омӯзгор  роҳбалади зиндагии пурбаракати инсонҳо мебошад. Равшаникунандаи якумраи роҳи сафеду фаррохи дар ҷойҳое ба печутоб дучор гаштаи дар лаҳзаҳои муайяни ҳаёт ҳамчун гуфтаи халқ, ки поёни шаби сияҳ сафед аст, итилодиҳандаи инсонҳо мебошад. Торикию равшанӣ ин ду калимаҳоеанд, ки яке бадӣ, нобарорӣ, кӯтоҳӣ, ғазаб, ноумедӣ, ноҷӯрӣ, ва дигаре некӣ, омади кор, муваффақият, дастболоӣ, сарбаладиро талқин медиҳад.

Дар ба ҳаёт омодасозии инсонҳо падар, модар ва омӯзгор дар як радиф меистанд. Дар бисьёрии ҳолатҳои ҳаётӣ вақте, ки инсон як кори арзишманд ё рафтори неки маъмулро иҷро мекунанд инсонҳо ин ҳолро баҳо дода беихтиёр мегӯянд: ба таълимдодагиат раҳмат! Ин калимаҳо ё гуфтаҳо дар ҳар сари қадам ба кор бурда намешавад ва мавқеъи истифодабарии онҳо на ҳама мавқеъи муқаррарӣ, рӯзмаравӣ аст. Он вобаста ба мавқеъ ва манзалат баамал меояд, ки онро истифода бурда ҳодисаи баамал омадаро таъриф ё мазаммат карданамон мумкин аст.  масалан: омӯзгори забон ва адабиётамон ҳангоми дарс вақте, ки муҳассилин нодуруст ба савол ҷавоб медиҳад гуфтаи зеринро ба кор мебурданд: «Саги занҷирбандро ба шикор бурдан нашояд». Боре ман аз устодам пурсидам: «Барои чӣ ин калимаро ҳангоми дарс бештар истифода мебаред». Зуран, маҷбуран омӯзонидан ба муваффақият намебарад. Маҷбур омӯхта истодагон ҳангоми ҷавоб худ аён мешаванд ва бо сухани худ гуфтани мешавам, ки бо амри дил хонед он гоҳ натиҷа мешавад. Устоди ман калимаи дигареро низ бисьёр кор мефармуданд, ки он: «Аз лаъли лабат ширу шакар мерезад» гуфта ба таҳнияткунӣ шурӯ мекарданд ва мегуфтанд: «Инро бинед суханҳо аз қаъри дили ӯ ғул -ғуллазанон мебарояд». Ҳаммаи ҳамсабақони ман барои гирифтани ширу шакар кӯшиш мекарданд. Худи устод, ки бо ширу шакар мегуфтанду бо ширу шакар менавиштанд ба мани математикаро дӯст доранда таъсир намуда, ба ман ҳам аз адабиёт лоиқи, сазоворӣ ширу шакар таҳният гирифтан насиб гардид.

Омӯзгор қуттичаи зулбиё аст бо меҳр онро кушода аз дохили он дилхоҳ маълумотҳоро гирифта мутоила намуда метавонем. Ин суханҳо аз он гувоҳи медиҳад, ки бояд ба дарс худи муҳассилин омода бошанд. Қуттичаро кушода худ маълумотҳои заруриро барои гирифтан омода бошад.

Ман дар донишкадаи политехникӣ кор мекунам. Вобаста ба контингенти гурӯҳ як хатм хуб дигараш сустар омӯзишро тамом мекунанд ва дар фаъолияти ояндаи худ миёна на болову на паст фаъолият мекунанд. Хатмкунандагони гурӯҳҳои фаъол бо ҳамон равиши фаъолу интизоми хуб донишкадаро ба итмом мерасонанд ва баъзе аз онҳо барои дар оянда давом додани таҳсил дар магистратураву доктрантура майл зоҳир намуда хонишро давом медиҳанд. Мушоҳидаҳо тайёрии дутарафаро муваффақиятнок арзёби менамоянд, омӯзгору донишҷӯро.

Омӯзгор барои донишҷӯ барандаи ғояҳои ҷадид, таблиғгари фазилату каромати инсонӣ, техникаю технологияи нав, дастраснамояндаи зеҳни (интелекти) сунъӣ, муаррихикунандаи пешравӣ ва қафомонии саноати ҷаҳонӣ, дар мағз мағзи тору пуди ҷавонон ҷойдиҳандаи маводҳои илмии, иқтисодиву сиёсӣ, фарҳангиву иттилоотӣ, ҳарбиву маданӣ равшаннамоӣ мебошад. Дар урфият мегӯянд: «Донишҳои дар ҷавонӣ аз бар карда ба санг навишта мешавад ва онро на обу борон тоза мекунад».

Омӯзгор бояд хазинаи маълумотҳо бошад ва ба ҳама саволҳои донишҷӯён ҷавобҳои самтдиҳандаи умумӣ дода тавонад ва барои ба он омода шудан тайёри бинад ва маслиҳатҳои дарёб намудани маълумотҳоро аз адабиётҳо ва расонаҳои даврӣ, интернет дода тавонад.  Ба дӯши омӯзгор бори вазнине, масъулият гузошта шудааст, ки адои ифтихормандонаи он роҳи ба ояндаи дур равандаи инсон  ва инсониятро равшан ва фарроху бемамониаъ мегардонад. Аз ин лиҳоз омӯзгор пайваста дар ҷустуҷӯи донишҳои нави истеҳсолоти муосирро пеш баранда, тараққи диҳанда бошад. Бе омӯзгор, дар ҳақиқат тира мемонад рӯзгор, пешравии ҷамъият, зиндагии бофароғат, кашфиётҳои нав нопадид мемонанд. Омӯзгор, ки илмомӯзандаи ҷавонон мебошад раҳнамои пешравӣ мебошад. Бесабаб дар китобҳои муқаддас гуфта нашудааст: «Аз гаҳвора то ба гӯр илм омӯзед». Илм ва дониши мукаммали ҷавонон асоси пешравию муваффақият -ҳост, ки онро ба ҷавонон омӯзгор бо заҳматҳои тӯлониву пурмеҳраш дастрас мегардонад. Дар ҳақиқат омӯзгор бахшандаи зиндагии пурфайз мебошад ва номи ӯ ҷовидон вирди забон мемонад.

Устодон ва мавқеъи онҳо дар ҷамъият ва дифои марзу бум.

Хишти аввал чун ниҳод меъмор каҷ

То ба охир меравад девор каҷ.

Дар тарбия намудани инсонҳои ҳамида, мактаб ва устодони он мавқеъи махсус ва нотакрорро, дар ба воя расонидани муттахассисону инсонҳои комил, мебозад. Худи ибрати шахсии ӯ суханронӣ, тарзи либоспӯшӣ, амалҳо ҳангоми иҷрои ин ё он муаммоҳои рӯзгор ва истеҳсолот, кашидани тасвирӣ нақшаву расмҳо, маданияти баёнӣ мавзӯву ибораҳои ҷолиб, ҷои махсус ва асосиро, дар тарбия намуданӣ инсонӣ комил, фарди ватандӯсту инсонпарвар, интернатсиона- лист  мебозад. Ҳар як амалҳои муаллим, устод ба бунёдёбии хислатҳои ҷолиби фард таъсир мерасонад ва онро ташаккул медиҳад. Дар бисьёр мавридҳо ба муҳассилин ва хонандагону донишҷӯён чунон хислатҳои устодон таъсир мерасонад, ки ҳатто ҳангоми навиштан ба тахтаи синф тарзи қапидани бӯр, нигоҳ доштани транспортир, паргор ва ҳоказо асбобҳои нақшакаширо, мисли устод тақлид намуда нигоҳ медоранд ва ба монанд амалҳои иҷрокардаи устод амал карда ба тасвир намудан, сухан гуфтан шурӯ менамоянд. Устод бояд ҳамата - рафа қобилятнок ва маданиятпараст, аз ҳамаи ганҷинаҳои тиллоии гузоштаи ниёгон бархӯрдор ва эъҷодкор бошад, вобаста ба шароит ва ваъз ибора, калима ва ҷумлаҳоро дар мавқеъҳои муайян кор фармуда тавонад ва ҳамаи ин хислатҳоро дар вуҷудӣ хонандагону донишҷӯён, ҳамчун ибрати шахсии устод, маскан гиронда тавонад. Нутқи ҷалбкунандаи устод дар вуҷудӣ шунавандаву таълим гиранда ҷой гирад ва барои бедор карданӣ тарафҳои ниҳонии имкониятҳои эъҷодии муҳассилин ва донишҷӯён  мусоидат намуда, асосҳои илмро барои аз бар кардан ва малакаи амалӣ ҳосил намудан замина гузорад ва роҳ кушода диҳад.

Саидова Севтлана, омузгори калони кафедраи меъморӣ

 

 

Худшиносии яке аз хислатҳои хуби инсонист, ки меҳру муҳаббат ба Ватан, сарзамин, модар ӯро ба чунин ҳисиёт меорад.

Тавре ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қайд менамоянд: “Ҷавҳари худшиносии миллӣ аз дӯст доштан ва арҷ гузоштани ба Ватан, модар,  забон, таърих ва арзишҳои таърихиву фарҳангӣ сарчашма гирифта, ба ташаккули шахсиятҳои дорои ҷаҳонбинии солиму пешрафта боис мегардад”.

Дар шароити имрӯзаи давлату давлатдорӣ, ки Тоҷикистон дар баробари дигар давлатҳои мутамаддуми олам сохти давлати миллиро ихтиёрдорӣ намуда аст, мақоми худшиносии миллӣ дар ташаккул ва инкишофи он мавқеи муайянро соҳиб гаштааст. Махсусан дар даврони муосири инкишофи давлатдории Ҷумҳурии Тоҷикистон худшиносии миллӣ метавонад омили муҳими таҳкими давлатдорӣ, истиқлолияти комили кишвар, ҳолати мавзуни муносибатҳо дар ҷомеъа байни умумиятҳои этникӣ ва мавқеи муайянкунандагии кишвар дар низоми муносибатҳои минтақавию ҷаҳонӣ дар баробари дигар субъектҳои муносибатҳои байналхалқӣ мавҷуд бошад.  Бо хотири дастрасӣ ба доираи ин навъи муносибатҳо зарурати дарки амиқ ва тавсифи пурраи масъалаҳои асосии рушди давлати миллӣ ва ташхиси пешомади давлатдорӣ ба миён омадааст, ки инкишофи худшиносии миллии омма аҳамияти муҳим пайдо менамояд.

Ҳамин тавр худшиносии миллӣ омили меҳвар дар рушди давлатдорӣ ба ҳисоб рафта, боиси ташаккули ҳуввияти миллӣ ва якпорчагии миллату давлати тозаистиқлоли мо мегардад. Ҳар яки мо тоҷиконро лозим аст, ки дар ташаккули худшиносии миллӣ, новобаста ба мансубияти этникӣ муносибати объективона пеша намуда, ифтихор аз ҳуввияти миллӣ намоем ва барои рушди давлатӣ миллиамон саҳмгузор бошем. Худшиносии миллиро мо бояд шиори доимии хеш қарор дода, баҳри ободию устувории давлати соҳибистиқлоламон саҳми арзандаи хешро гузошта, нагузорем, ки ягон қувваи носолиму ғаразнок теша ба пойдории ваҳдати миллию рушди иқтисодии давлати мо занад.

Солиева М.Т. муаллим-коромӯзи кафедраи барномарезӣ ва низомҳои иттилоотии ДПДТТХ дар шаҳри Хуҷанд.