Истиқлолияти давлатӣ барои кишвари мо на танҳо оғози марҳилаи нави давлатдорӣ, балки заминаи воқеии таҳкими арзишҳои иҷтимоӣ ва инсонӣ гардид. Дар ин раванд масъалаи мақом ва нақши зан ҷойгоҳи махсусро ишғол менамояд. Маҳз дар даврони истиқлолият муносибат ба зан ҳамчун субъекти фаъоли ҷомеа шакли тоза гирифт. Имрӯз ба ҳамагон равшан аст, ки пешрафти устувори Тоҷикистон бе иштироки фарогири занон ғайриимкон мебошад.

Дар солҳои соҳибистиқлолӣ ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои занон ба яке аз самтҳои калидии сиёсати давлатӣ табдил ёфт. Ин раванд тасодуфӣ нест. Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки ҷомеае, ки имкониятҳои баробарро барои занон таъмин мекунад, дорои рушди устувор, фазои солими иҷтимоӣ ва иқтидори баланди инсонӣ мегардад. Давлати мо низ бо дарки амиқи ин ҳақиқат масъалаи занро ҳамчун омили муҳими рушд арзёбӣ намуд.

Сиёсати давлат дар самти дастгирии занон пеш аз ҳама ба таъмини баробарҳуқуқӣ, рушди иқтидори инсонӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои фаъолияти иҷтимоиву касбӣ нигаронида шудааст. Қабули қонунҳо, стратегияҳо ва барномаҳои давлатӣ на танҳо хусусияти рамзӣ доранд, балки механизми воқеии тағйироти иҷтимоиро ташкил медиҳанд. Ин тадбирҳо имконият доданд, ки занон мавқеи худро дар ҷомеа мустаҳкам намоянд.

Баланд бардоштани мақоми зан яке аз афзалиятҳои муҳими сиёсати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб мешавад. Ин сиёсат бо назардошти воқеияти иҷтимоӣ амалӣ мегардад, зеро занон қисми назарраси аҳолии кишварро ташкил медиҳанд. Ҳар як сармоягузорӣ ба рушди зан дар асл сармоягузорӣ ба рушди ҷомеа мебошад.

Дар ин замина нақши Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон басо назаррас аст. Дар суханрониҳо ва паёмҳои худ Сарвари давлат пайваста таъкид менамоянд, ки занон нерӯи бузурги ҷомеа мебошанд. Ин мавқеъ на танҳо баёнгари эҳтиром, балки нишондиҳандаи сиёсати пайгиронаи давлатӣ мебошад. Эътимоди роҳбарияти давлат ба занон ба таҳкими иштироки онҳо дар тамоми соҳаҳо мусоидат намуд.

Истиқлолият ба занон фазои нави худифодаро фароҳам овард. Агар дар гузашта нақши зан бештар дар доираи оила маҳдуд мешуд, имрӯз онҳо дар ҳамаи бахшҳои ҳаёти ҷомеа фаъолона иштирок мекунанд. Занон ҳамчун роҳбар, мутахассис, олим, омӯзгор, табиб, соҳибкор ва сиёсатмадор саҳми арзанда мегузоранд. Ин тағйирот нишонаи рушди шуури ҷамъиятӣ ва муосиршавии ҷомеа мебошад.

Яке аз дастовардҳои муҳим афзоиши иштироки занон дар хизмати давлатӣ ва идоракунӣ аст. Ин раванд аҳамияти стратегӣ дорад, зеро иштироки занон ба фарогирии иҷтимоӣ, қабули қарорҳои мутавозин ва таҳкими адолати иҷтимоӣ мусоидат мекунад. Зан дар идоракунӣ на танҳо иҷрокунандаи вазифа, балки интиқолдиҳандаи фарҳанги масъулият, таҳаммулпазирӣ ва муоширати созанда мебошад.

Дар баробари ин, саҳми занон дар рушди илму маориф ва фарҳанг низ назаррас аст. Занони тоҷик имрӯз дар муҳити илмӣ, тадқиқотӣ ва инноватсионӣ фаъолона кор мекунанд. Афзоиши шумораи духтарон дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ нишонаи болоравии сатҳи маърифат ва рушди иқтидори зеҳнии ҷомеа мебошад. Ҷомеаи муосир маҳз ба дониш, малака ва тафаккури нав такя мекунад, ки дар ин раванд нақши зан калидист.

Бо вуҷуди пешрафтҳои назаррас, воқеият нишон медиҳад, ки роҳи зан ҳамеша осон нест. Зани тоҷик аксаран масъулияти дуҷонибаро ба дӯш дорад, ҳам дар оила ва ҳам дар фаъолияти касбӣ. Ин ҳолат аз онҳо ирода, сабр ва тавоноии баландро талаб мекунад. Аммо маҳз ҳамин хусусиятҳо занро ба нерӯи устувори иҷтимоӣ табдил медиҳанд.

Зан дар ҷомеаи тоҷик на танҳо иштирокчии равандҳои иқтисодиву сиёсӣ, балки нигаҳдорандаи арзишҳои ахлоқӣ ва фарҳангӣ мебошад. Маҳз модар аст, ки асосҳои маърифат, ҷаҳонбинӣ ва худогоҳиро дар шуури наслҳо ташаккул медиҳад. Оилаи солим, фарзанди бомаърифат ва ҷомеаи устувор -ҳамаи ин бо нақши зан робитаи мустақим дорад.

Дар шароити ҷаҳони муосир, ки ҷомеаҳо бо чолишҳои гуногун рӯ ба рӯ мешаванд, нақши зан боз ҳам муҳимтар мегардад. Занон ҳамчун нерӯи сулҳҷӯ, созанда ва масъулиятшинос метавонанд ба таҳкими суботи иҷтимоӣ ва рушди устувор саҳми бештар гузоранд. Таҷриба нишон медиҳад, ки иштироки фаъолонаи занон ба коҳиши мушкилоти иҷтимоӣ ва беҳтар шудани муҳити ҷомеа мусоидат мекунад.

Истиқлолият ба занони тоҷик имконият дод, ки на танҳо мавқеи иҷтимоии худро мустаҳкам намоянд, балки симои нави занро шакл диҳанд — зани маълумотнок, фаъол, худогоҳ ва мустақил. Ин тағйирот дорои аҳамияти таърихӣ мебошад, зеро он ба таҳкими ҷомеаи шаҳрвандӣ ва рушди давлатдории миллӣ мусоидат мекунад.

Имрӯз занони тоҷик ҳамчун рамзи субот, фарҳанг, маърифат ва созандагӣ шинохта мешаванд. Онҳо дар ҳамаи бахшҳои ҳаёти ҷомеа саҳмгузор буда, барои рушди кишвар заҳмат мекашанд. Мақоми зан дар меҳвари сиёсати истиқлол қарор дошт ва мемонад, зеро ҷомеаи пешрафта маҳз ба иштироки баробару фаъоли ҳамаи қишрҳои аҳолӣ такя мекунад.

Ҳамин тавр, таҳкими нақш ва мақоми зан на танҳо масъалаи иҷтимоӣ, балки омили муҳими рушди миллӣ мебошад. Зан нерӯи созандаест, ки ояндаи ҷомеаро шакл медиҳад, арзишҳоро ҳифз мекунад ва пешрафтро таъмин менамояд. Истиқлолият барои занони тоҷик на танҳо имконият, балки масъулияти бузург низ мебошад - масъулияти саҳмгузорӣ дар бунёди ҷомеаи пешрафта, солим ва мутамаддин.

С. Исмоилова,

устоди ДПДТТ ба номи академик М.С.Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд