- 09.03.2026
МОДАР ФАРИШТА БУД, ВА ЛЕКИН ХАБАР НАДОШТ...
ЗАН - НЕРӮИ ПЕШБАРАНДАИ РУШД
Дар ҷомеаи муосир мафҳуми рушд танҳо бо нишондиҳандаҳои иқтисодӣ маҳдуд намешавад. Рушд пеш аз ҳама такомули фарҳанг, маърифат, ахлоқ ва иқтидори инсонӣ мебошад. Дар ин раванд нақши зан ҷойгоҳи калидӣ дорад. Зан ҳамчун нерӯи фаъол, созанда ва масъулиятшинос ба пешрафти ҷомеа таъсири амиқ мерасонад.
Таърих гувоҳ аст, ки ҳар ҷомеае, ки имкониятҳои занонро ба таври дуруст истифода бурдааст, ба дастовардҳои назаррас ноил гардидааст. Ин воқеият ба он асос меёбад, ки зан дорои хусусиятҳои нодири иҷтимоӣ - сабр, масъулият, эҳсоси баландтари ҳамдардӣ ва қобилияти ташкили муҳити солим мебошад. Маҳз ҳамин сифатҳо занро ба нерӯи пешбарандаи рушд табдил медиҳанд.
Имрӯз занони Тоҷикистон дар ҳамаи бахшҳои ҳаёти ҷомеа фаъолона ширкат меварзанд. Онҳо дар маориф, тандурустӣ, илм, фарҳанг, иқтисод ва идоракунӣ саҳми арзанда мегузоранд. Ин иштироки фарогир нишон медиҳад, ки рушд танҳо кори як қишри ҷомеа нест, балки натиҷаи ҳамкории умумӣ мебошад.
Зан пеш аз ҳама тарбиятгар аст. Тарбияи насли худогоҳ, бомаърифат ва масъулиятшинос аз муҳити оила оғоз меёбад. Агар зан дорои ҷаҳонбинии васеъ, ахлоқи баланд ва ҳисси масъулият бошад, ин арзишҳо ба фарзандон низ интиқол меёбанд. Бо ҳамин роҳ зан ба рушди дарозмуддати ҷомеа таъсири бевосита мерасонад.
Аммо нақши зан танҳо бо доираи оила маҳдуд намегардад. Зан дар муҳити иҷтимоӣ низ нерӯи фаъол аст. Ӯ ҳамчун омӯзгор, табиб, муҳандис, соҳибкор, роҳбар ё ходими давлатӣ ба ташаккули ҷомеаи муосир саҳм мегузорад. Ҳар як фаъолияти касбии зан дар асл саҳмгузорӣ ба рушди миллӣ мебошад.
Зан нерӯи созанда аст. Ӯ қодир аст муҳити ҳамдигарфаҳмӣ, фарҳанги муошират ва фазои мусоиди иҷтимоиро ташаккул диҳад. Дар ҷомеае, ки фарҳанги эҳтиром, таҳаммулпазирӣ ва масъулият ҳукмфармо бошад, рушди устувор таъмин мегардад. Дар ин раванд саҳми зан назаррас аст.
Ҷомеаи муосир аз зан фаъолият, дониш ва худшиносии баландро талаб мекунад. Замони имрӯз рақобатпазир, босуръат ва пуртағйир аст. Барои муваффақ шудан зан бояд пайваста дониш омӯзад, малакаҳои худро такмил диҳад ва ҷаҳонбинии худро васеъ намояд. Илм, маърифат ва худтакмилдиҳӣ воситаи асосии тавоноии зан мебошанд.
Дар баробари ин, масъулияти иҷтимоии зан низ аҳамияти калон дорад. Зан ҳамчун узви фаъоли ҷомеа бояд нисбат ба масъалаҳои ахлоқӣ, фарҳангӣ ва шаҳрвандӣ бетараф набошад. Фаъолият дар корҳои ҷамъиятӣ, саҳмгузорӣ дар рушди маърифат ва ҳифзи арзишҳои миллӣ нишонаи худогоҳии иҷтимоӣ мебошад.
Муҳим он аст, ки рушд бо арзишҳои ахлоқӣ ҳамоҳанг бошад. Пешрафти воқеӣ ҳамон вақт устувор мегардад, ки он бо фарҳанг, маърифат ва инсондӯстӣ ҳамроҳ бошад. Зан маҳз интиқолдиҳандаи ҳамин арзишҳо мебошад. Ӯ на танҳо рушдро пеш мебарад, балки ба он мазмуни инсонӣ мебахшад.
Бояд дарк намуд, ки тавоноии ҷомеа аз тавоноии занон ҷудо нест. Агар зан дорои имконият, дониш ва эътимод бошад, ҷомеа низ устувор мегардад. Ҳар як дастгирӣ, омӯзиш ва сармоягузорӣ ба рушди зан дар асл сармоягузорӣ ба ояндаи миллат мебошад.
Занони тоҷик имрӯз намунаи ирода, меҳнатдӯстӣ ва масъулият мебошанд. Онҳо бо фаъолияти худ нишон медиҳанд, ки зан метавонад ҳамзамон тарбиятгари наслҳо ва нерӯи пешбарандаи рушд бошад. Ин симои зан - симои созандагӣ, пешрафт ва маърифат аст.
Ҳамин тавр, зан воқеан нерӯи пешбарандаи рушд мебошад. Ӯ меъмори ахлоқ, интиқолдиҳандаи дониш ва ташаббускори пешрафт аст. Ҷомеаи солим ва пешрафта маҳз ба иштироки фаъол, худогоҳ ва бомаърифати зан такя мекунад. Рушди ҷомеа аз рушду худтакмилдиҳии ҳар як зан оғоз меёбад.
Савринисо Исмоилова
устоди ДПДТТ ба номи академик М.С.Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд
